Η γεωπολιτική σημασία του 1821

Το ιστορικό νόημα της Ελληνικής Επανάστασης
Ιωάννης Κωτούλας*

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ιστορική τομή μείζονος σημασίας για τους Έλληνες, εθνική ομάδα με μακραίωνη ιστορική παρουσία στην περιοχή που εκδηλώθηκε η Επανάσταση, η οποία θα αποτελούσε μετά την ολοκλήρωση των πολεμικών δραστηριοτήτων την επικράτεια του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Η Επανάσταση αποκατέστησε την πολιτική αυτονομία του ελληνικού έθνους, η οποία είχε αναιρεθεί ως συνέπεια της οθωμανικής, αλλά και

Read More

ΠΤΥΧΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1914 – 1922

         Ο απελευθερωτικός αγώνας του 1821 είχε σκοπό την δημιουργία ανεξάρτητου
ελληνικού κράτους, κάτω από τη σκέπη του οποίου θα περιλαμβάνονταν το σύνολο
των Ελλήνων. Αυτό επετεύχθη μερικώς το 1830 με την ίδρυση του νεώτερου ελληνικού
κράτους, με περιορισμένα όμως σύνορα. Οι ατυχείς πολιτικές, που ακολούθησαν οι
ελληνικές κυβερνήσεις, επιβαλλόμενες κατά πολύ από τα συμφέροντα των μεγάλων
δυνάμεων, οδήγησαν τη χώρα σε περιπέτειες. Μερικές από αυτές ήταν η χρεοκοπία του
κράτους, ο διεθνής οικονομικός έλεγχος και ο ατυχής ελληνοτουρκικός πόλεμος του
1897. Τα προβλήματα αυτά και η αδυναμία των κυβερνήσεων να βρουν

Read More

Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος

Φωτογραφία από wikipedia

Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος


Καταγωγή – Οικογένεια

Ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ιστοριογράφος και καθηγητής της ιστορίας του ελληνικού έθνους στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1815. Ο πατέρας του Δημήτριος, με καταγωγή από τη Βυτίνα της Πελοποννήσου, είχε εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη μετά τα Ορλωφικά και ασχολούνταν πολύ επιτυχώς με εμπορικές και

Read More

Γεώργιος Λασσάνης

Γεώργιος Λασσάνης

1. Γέννηση – Νεανικά χρόνια

Ο Γεώργιος Λασσάνης γεννήθηκε στην Κοζάνη το έτος 1793.1 Από μικρός έμεινε ορφανός, καθώς ο πατέρας του, που ήταν έμπορος, σκοτώθηκε σε ένα ταξίδι, ενώ επέστρεφε από τη Βιέννη. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στο σχολείο της γενέτειράς του, όπου ξεχώρισε για τις επιδόσεις και την ευφυΐα του.2 Σε ηλικία είκοσι ετών μετέβη στη Βουδαπέστη. Εκεί εργάστηκε στο εμπορικό κατάστημα του συμπατριώτη του Νικολάου Τακιατζή, την κόρη του οποίου ερωτεύτηκε και αρραβωνιάστηκε. Όμως οι γονείς της την πάντρεψαν με άλλο νέο της Κοζάνης, οπότε ο Λασσάνης, βαθιά πληγωμένος για το χωρισμό, αναχώρησε για σπουδές στη Λειψία.3 Κατά μία άλλη εκδοχή, ο Λασσάνης αναχώρησε το έτος 1813 για τη Λειψία, όπου για τέσσερα χρόνια φοίτησε

Read More

Η΄΄Πράξη Υποτέλειας΄΄ της Ελλάδας προς την Αγγλία το 1825

Η έκκληση προστασίας της Ελλάδας προς την Αγγλία, έχει χαρακτηριστεί κι έχει μείνει γνωστή μέχρι σήμερα ως πράξη υποτέλειας ή υποταγής. Ο βαρυσήμαντος αυτός χαρακτηρισμός δόθηκε από αρκετούς

Read More

Η λεηλασία και καταστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων : Κυριάκου Σιμόπουλου

Η λεηλασία και καταστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων
Κυριάκου Σιμόπουλου

...μικρό απόσπασμα από το βιβλίο

«Το τραγικότερο θύμα των πολέμων και των κάθε λογής επιδρομών υπήρξαν τα κλασσικά μνημεία και έργα τέχνης και κυρίως η Ακρόπολη. Στον τρίτο αιώνα μ.χ., κατά την εισβολή των Γότθων και Ερούλων (το 267) στην Ελλάδα, αφανίσθηκαν πολλά αρχαία κτίρια και καλλιτεχνήματα. Οι Ερούλοι, γερμανικό φύλο, κατά τη διάβαση του Αιγαίου, κατέστρεψαν το Ηραίο της Σάμου. Λεηλάτησαν την Αθήνα, την Κόρινθο και την Ολυμπία. (Renate Tolle, Die antike Stadt Samos, Mainz 1969, 6. Από αυτή την επιδρομή άρχισε ο αφανισμός των μνημείων της Ολυμπίας. Για να αντιμετωπισθούν οι εισβολείς υψώθηκε τείχος μεταξύ του ναού του Διός και της νότιας στοάς. Ως οικοδομικό υλικό χρησιμοποιήθηκαν αρχιτεκτονικά μέλη άλλων μνημείων.) Το 395 οι Βησιγότθοι του Αλάριχου κατέστρεψαν το τείχος του ιερού της Ελευσίνας. Το 473 θα αφανισθούν πολλά μνημεία κατά την εισβολή των Οστρογότθων στη Μακεδονία. Οι βάρβαροι, ωστόσο, δεν κατόρθωσαν να καταλάβουν την Ακρόπολη Αθηνών. Οι αρχιτεκτονικοί θησαυροί της θα παραμείνουν ανέπαφοι σχεδόν ως την πτώση του Βυζαντίου. Το 1458, πέντε χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, η φραγκοκρατούμενη Ακρόπολη πολιορκείται επί μια διετία από δυνάμεις του Ομάρ Πασά. Και κατά τον Γερμανό ιστορικό Γρηγορόβιο «υπέστη άπαντα τα δεινά της υπό των βαρβάρων κατακτήσεως επειδή η καρτερική άμυνα εξήγειρε την μανίαν των γενιτσάρων».

Ο Παρθενών, το θαυμαστότερο αρχαίο μνημείο, θα παραμείνει ακέραιο επί 21 περίπου αιώνες. Αλλά στις 26 Σεπτεμβρίου 1687, κατά την πολιορκία των οχυρωμένων στην Ακρόπολη Τούρκων από τους μισθοφόρους των Βενετών – με αρχιστράτηγο τον Μοροζίνι – βλήμα πυροβόλου διατρυπά τη στέγη του ναού όπου είχαν εναποθηκεύσει μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών. Ο ναός καταρρέει.

Read More

Η διαφθορά της εξουσίας και λαϊκισμός

Η διεφθαρμένη εξουσία αποσαθρώνει την κοινωνία και εξαχρειώνει τον πολίτη που θεωρεί με την σειρά του, την αρετή, το ήθος, την υπευθυνότητα ανώφελες και γελοίες ιδιότητες, μειονεκτήματα σοβαρά για την περιπόθητη "επιτυχία". Ο Αριστοτέλης διδάσκει ότι χρειάζεται αρετή και για τους άρχοντες και για τους αρχόμενους ("φανερόν τοίνυν ότι ανάγκη μετέχειν αμφοτέρους αρετής" Πολιτικά, 1260α )

Σε άλλο σημείο προσθέτει ότι χρηστός πολίτης στο άριστο πολίτευμα είναι ("ο δυνάμενος και προαιρούμενος άρχεσθαι και άρχειν προς τον βίον  και την αρετήν", εκείνος που δέχεται και μπορεί να κυβερνά ή να κυβερνάται αποβλέποντας πάντα τον έντιιμο βίο.

Στην άμεση συμμετοχική αθηναϊκή δημοκρατία ο κατηγορούμενος πολίτης αγωνιζόταν στην απολογία του να αποδείξει την αφοσίωση του στην κοινότητα και την αρετή του. Έλεγε πως ήταν πολίτης αγαθός και γενναίος, πατριώτης και χρηστός, πως είχε καλές σχέσεις με τους συμπολίτες του,πως ήταν καλός οικογενειάρχης, πως εκπλήρωνε σχολαστικά τις φορολογικές υποχρεώσεις του, πως είχε να επιδείξει φιλανθρωπικό έργο και πως δαπανούσε τα χρήματα για το κοινό συμφέρον,

"Ανοσιώτατον και αγριώτατον" θεωρεί ο Αριστοτέλης τον "άνευ αρετής" άνθρωπο. Άλλα όταν οι άρχοντες είναι διεφθαρμένοι, όταν η πολιτική εξουσία είναι ανόσια και θηριώδης γιατί οι πολίτες θα συμπεριφέρονται με εντιμότητα; Όλοι τιμούν με λόγους την αρετή στην πράξη όμως την μυκτηρίζουν. Ο Πλούταρχος καταγράφει ένα επεισόδιο σε κάποιο θέατρο κατά την εορτή των Παναθήναιων. Οι θεατές, καλοκαθισμένο, περιγελούσαν κάποιο γέροντα που  αναζητούσε θέση στις κερκίδες. Τον καλούσαν για να του προσφέρουν τάχα την δική τους, αλλά μόλις ζύγωνε τον απέμπεμπαν χλευαστικά. Όταν έφτασε στην σειρά που κάθονταν οι απεσταλμένοι της Σπάρτης αμέσως σηκώθηκαν όλοι και του παραχωρούσαν πρόθυμα την θέση τους. Σείστηκε όλο το θέατρο από τα χειροκροτήματα - " αγασθείς δε ο όχλος εποί τω γεγονότι εκρότησε μετα πολλής επισημασίας". Και ένας Σπαρτιάτης σχολίασε απορημένος:"Μα το Θεό, οι Αθηναίοι γνωρίζουν το καλό αλλά δέν το κάνουν". 

Η κοινωνία εκφυλίζεται, οι πολίτες υποτάσσονται στη διεφθαρμένη εξουσία, θαυμάζουν και προσκυνούν τους ισχυρούς και επιδεικνύουν τον πλούτο και την δύναμη τους, λατρεύουν τα "είδωλα" που δημιουργούν τα ΜΜΕ, ανέχονται χωρίς αγανάκτιση τους διαφημιστικούς κολάφους. Και πολλές φορές περιφρονούν και λοιδορούν τους φτωχούς και αδύναμους, σαρκάζουν την δυστυχία.

Η κοινωνία κατολισθαίνει , το άτομο ξεπέφτει. Ονειδίζεται η πίστη σε ένα δράμα. Ο εγωισμός μυκτηρίζει την αλήθεια, την τιμή, το ήθος τους θεσμούς. Έτσι καταστρέφεται η ψυχική εκείνη άγρυπνη δύναμη που πάντοτε σημαίνει συναγερμό για αντίσταση κατά της βίας και της αδικίας, η συνείδηση του αυτοσεβασμού και του φιλότιμου, η πίστη στην συλλογικότητα, η ελπίδα για αξιότερη κοινωνία. Εκχυδαϊζονται τα πάντα, η αρετή, το πνεύμα, η πατρίδα. Η αχρειότητα της εξουσίας γελοιοποιεί τον άνθρωπο, τον ευτελίζει, έτσι που να αισθάνεται σιχασιά για τον εαυτό του.

Μέσα σε αυτή την καταράκωση της κοινωνίας ευδοκιμεί ο λαϊκισμός, ο εμπαιγμός των πολιτών από τους διεφθαρμένους κομματάρχες και τους μηχανισμούς τους , που μιλούν υποκριτικά για την αυθεντικότητα των 'λαϊκών αξιών' και το 'αλάνθαστο λαϊκό ένστικτο' στις αναίσχυντες δημαγωγίες τους.

Τον λαϊκισμό, στον οποίο καταφεύγουν οι ''πολιτικοί ηγέτες'' για διαβουκόληση της κοινωνίας, θυμίζει περιστατικό που καταγράφει ο Αθηναίος αγωνιστής του '21 Γεώργιος Ψύλλας.

Ένας Θεσσαλός προεστός, εντελώς αναλφάβητος, χρησιμοποιεί τον δάσκαλο του χωριούκαι ώς γραμματικό του. Επειδή όμως ο δάσκαλος δέν ήταν σε όλα υπάκουος , ο προεστός προτείνει στην γενική συνέλευση των κατοίκων την απόλυση του.
Γιατί; Ρωτάει ο δάσκαλος εμβρόντητος. 
Γιατί δεν ξέρεις γράμματα , λέει ο προεστός.
Και ποιός το λέει αυτό;
Εγώ απαντά ο προεστός. Γράψε την λέξη βόδι να δούμε άν ξέρεις.
Ο δάσκαλος έγραψε σε ένα χαρτί...βόδι
Τότε ο προεστός "ζωγράφισε" σε άλλο χαρτί ένα βόδι, το δείχνει στους χωριανούς- το ίδιο αναλφάβητους - και ρωτάει: Πέστε μου, ποιό χαρτί γράφει βόδι,; Το δικό σου ! απαντούν όλοι. Και έδιωξαν τον δάσκαλο ( Απομνημονεύματα του βίου μου, Γ. Ψύλλας, Αθήνα 1974 σελ 286 - 287 )

Read More

Ελληνικοί πληθυσμοί στα βουλγαρικά παράλια της Μαύρης θάλασσας (18ος - 20ός αιώνας)

Στη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα πληθυσμοί από τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου, τα μικρασιατικά παράλια και τις περιοχές του Πόντου μετακινήθηκαν προς την ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία. Μέχρι το 1906 ο ελληνικός πληθυσμός της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Ρωμυλίας ανερχόταν στα 100.000 άτομα.1 Ελληνόφωνοι ή ελληνικής προέλευσης πληθυσμοί διαβιούσαν στην ύπαιθρο και στις πόλεις κατά μήκος των παραλίων του Εύξεινου Πόντου, απ’ όπου έλεγχαν το εμπόριο της περιοχής. Αρκετοί από αυτούς μετακινούνταν προς τις πόλεις της νότιας Ρωσίας μετά τη δεκαετία του 1830 εκμεταλλευόμενοι την εμπορική άνθησή τους. Καθαρά ελληνικές πόλεις ήταν η Μεσημβρία και η Σωζόπολη, ενώ η Αγχίαλος, ο Πύργος και η Βάρνα είχαν ανάμεικτο πληθυσμό. 

Συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί ζούσαν ως τις αρχές του 20ού αιώνα στην Αγαθούπολη, και σε μια σειρά μικρότερα χωριά όπως η Μήδεια ή Σαλμυδησσός και η Θυνιάς (Νιάδα) σε αρμονική γειτονία με τους βουλγαρικούς ή βλάχικους πληθυσμούς της περιοχής. Στο Βασιλικό το 1906 ζούσαν 500 οικογένειες2, στη Μεσημβρία 1.000 ελληνικές οικογένειες, οι οποίες στο μεγαλύτερο ποσοστό τους ήρθαν στην Ελλάδα το 1919.3 Στη Βάρνα το 1903 ζούσαν 7.500 Έλληνες σε σύνολο 35.000 κατοίκων. Στον Πύργο 5.322 Έλληνες και στην Αγχίαλο 5.089 Έλληνες.4

Read More

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Στις 12 Απριλίου 1823 η έκθεση της δωδεκαμελούς επιτροπής, που είχε ορίσει η Β' Εθνοσυνέλευση για να συντάξει ένα πρόχειρο προϋπολογισμό του επαναστατημένου Έθνους δεν άφηνε κανένα περιθώριο για την κρισιμότητα της κατάστασης: Τα έξοδα του πρώτου εξαμήνου του 1823 θα ανέρχονταν σε 38 εκατομμύρια γρόσια και τα έσοδα σε μόλις 12 εκατομμύρια γρόσια. Η φορολογία, οι τελωνειακοί δασμοί, οι λείες, τα λάφυρα, τα λύτρα, ο εσωτερικός δανεισμός, οι εισφορές ντόπιων και φιλελλήνων, δεν ήταν ικανές να ισοσκελίσουν τον προϋπολογισμό. Η έκθεση της Επιτροπής κατέληγε με την προτροπή να γίνεται καλύτερη διαχείριση του δημόσιου χρήματος από τους τοπικούς άρχοντες και την ανάγκη να αναζητηθούν νέοι πόροι. Η ανάγκη εξωτερικού δανεισμού ήταν πλέον μονόδρομος.

Στις 2 Ιουνίου 1823 το Εκτελεστικό (Κυβέρνηση) εξουσιοδότησε τους Ιωάννη Ορλάνδο, Ανδρέα Ζαΐμη και Ανδρέα Λουριώτη να μεταβούν στο Λονδίνο και να συνάψουν δάνειο 4.000.000 ισπανικών ταλλήρων. Η επιτροπή καθυστέρησε να αναχωρήσει, λόγω έλλειψης χρημάτων για τα έξοδα του ταξιδιού, τα οποία κάλυψε με δάνειο ο Λόρδος Βύρων. Στις 26 Ιανουαρίου 1824, ο Ιωάννης Ορλάνδος και ο Ανδρέας Λουριώτης έφθασαν στην αγγλική πρωτεύουσα και ύστερα από έντονες διαπραγματεύσεις, στις οποίες πήραν μέρος και μέλη του Φιλελληνικού Κομιτάτου, συνομολόγησαν ένα δάνειο 800.000 λιρών με τον οίκο Λόφναν (9 Φεβρουαρίου 1824). Το δάνειο είχε τόκο 5%, προμήθεια 3%, ασφάλιστρα 1,5% και περίοδο αποπληρωμής 36 χρόνια. Ως εγγύηση για την αποπληρωμή του δανείου τέθηκαν από ελληνικής πλευράς τα δημόσια κτήματα και όλα τα δημόσια έσοδα.

Όμως, το ποσό που έφθασε στην επαναστατική διοίκηση ήταν μόλις 298.000 λίρες, αφού το παραχωρούμενο δάνειο είχε οριστεί στο 59% του ονομαστικού (472.000 λίρες) και από αυτό παρακρατήθηκαν 80.000 ως προκαταβολή τόκων δύο ετών, 16.000 για χρεολύσια, 2.000 ως προμήθεια και άλλες δαπάνες. Σύμφωνα με τη δανειακή σύμβαση, το ποσό θα αποστέλλονταν στις Τράπεζες Λογοθέτη και Βαρφ, που έδρευσαν στην αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο και θα παραδίδονταν τμηματικά στην ελληνική κυβέρνηση, ύστερα από έγκριση της επιτροπής που την αποτελούσαν ο Λόρδος Βύρων, ο συνταγματάρχης Στάνχοπ και ο Λάζαρος Κουντουριώτης.

Παρότι «ληστρικό», το δάνειο χαιρετίστηκε στην Ελλάδα ως πολιτική επιτυχία της Επανάστασης και ως έμμεση αναγνώριση του Ελληνικού Κράτους. Πάντως, οι ελπίδες που στηρίχτηκαν πάνω του θα διαψευστούν οικτρά, καθώς θα χρησιμοποιηθεί για να κερδίσει η παράταξη Κουντουριώτη την εμφύλια διαμάχη. Μεγάλη ευθύνη για τους δυσμενείς όρους σύναψης του δανείου είχαν και οι δύο διαπραγματευτές, ο γιαννιώτης πολιτικός Ανδρέας Λουριώτης και ο σπετσιώτης πλοιοκτήτης Ιωάννης Ορλάνδος, οι οποίοι σπατάλησαν μεγάλα ποσά στο Λονδίνο, ζώντας πολυτελώς, σε αντίθεση με τους αγωνιστές, που πολεμούσαν με μεγάλες στερήσεις.

Στις 31 Ιουλίου 1824, το Βουλευτικό αποφασίζει τη σύναψη και νέου δανείου, λίγες εβδομάδες μετά την καταστροφή της Κάσου και των Ψαρών κι ενώ η Επανάσταση βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο. Το δεύτερο δάνειο ανέλαβε ο τραπεζιτικός οίκος των αδελφών Ρικάρδο με ονομαστικό κεφάλαιο 2.000.000 λιρών (26 Ιανουαρίου 1825). Τη διαπραγματευτική ομάδα αποτελούσαν και πάλι οι Λουριώτης και Ορλάνδος. Όπως και στο πρώτο δάνειο, το καθαρό ποσό περιορίστηκε στις 816.000 λίρες, αφού το παραχωρούμενο δάνειο είχε οριστεί στο 55% του ονομαστικού (1.100.000) και από αυτό παρακρατήθηκαν 284.000 λίρες για προκαταβολή τόκων δύο ετών, χρεολύσια, προμήθεια και άλλες δαπάνες.

Ενώ, όμως, το ποσό του πρώτου δανείου το διαχειρίστηκε η ελληνική κυβέρνηση, έστω και με σκανδαλώδη τρόπο, τη διαχείριση του δεύτερου δανείου ανέλαβαν οι άγγλοι τραπεζίτες και τα μέλη του Φιλελληνικού Κομιτάτου, παραγκωνίζοντας τους έλληνες εκπροσώπους. Από το δάνειο διατέθηκαν: 212.000 λίρες για την αναχρηματοδότηση του πρώτου δανείου, 77.000 για την αγορά όπλων και πυροβόλων, από τα οποία λίγα έφθασαν στην Ελλάδα, 160.000 για την παραγγελία 6 ατμοκίνητων πλοίων, από τα οποία μόνο τρία έφθασαν στην Ελλάδα («Καρτερία», «Επιχείρηση», «Ερμής») και 155.000 για τη ναυπήγηση δύο φρεγατών σε ναυπηγεία της Νέας Υόρκης, από τις οποίες μόνο η μία («Ελλάς») ήλθε στην Ελλάδα, ενώ η δεύτερη πουλήθηκε για να χρηματοδοτηθεί η πρώτη. Τελικά, στην Ελλάδα έφθασε μόνο το ποσό των 232.558 στερλινών, δηλαδή λιγότερο από εκείνο που έλαβε κατά το πρώτο δάνειο, αν και το δεύτερο είχε συναφθεί σε υπερδιπλάσιο ύψος.

Και τα δύο δάνεια προβλεπόταν ότι θα ενίσχυαν τον Αγώνα, τον οποίον όχι μόνο δεν ωφέλησαν, αλλά υπήρξαν αφετηρία εξάρτησης της χώρας από την Αγγλία. Επί Βαυαροκρατίας, ο Υπουργός Οικονομικών Γεώργιος Σπανιολάκης (1838) κατηγόρησε τους δύο διαπραγματευτές ότι ιδιοποιήθηκαν χρήματα από τις αγοροπωλησίες μετοχών των δανείων και επιπλέον τον Ορλάνδο ότι παρακράτησε ποσό 5.900 λιρών από τα δύο δάνεια. Μάλιστα, το Ελεγκτικό Συνέδριο προχώρησε σε προσημείωση των περιουσιακών τους στοιχείων.
Κείμενο από το Σαν Σήμερα

Read More

Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή - Treaty of Küçük Kaynarca 1774

1. Σύντομο ιστορικό πλαίσιο
Με την ειρηνευτική συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή μεταξύ Ρωσίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επισφραγίστηκε η λήξη του δαπανηρότατου πρώτου, επί Αικατερίνης Β΄, Ρωσοτουρκικού πολέμου (1768-1774). Υπήρξε απότοκη των, υπό το στρατάρχη Π.Α. Ρουμιάντσεφ, νικηφόρων στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Δούναβη και τη Βουλγαρία και της ήττας των Οθωμανών, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν να ζητήσουν ειρήνη. Η συνομολόγηση της συνθήκης πραγματοποιήθηκε στις 10/21 Ιουλίου 1774 στο στρατόπεδο των ρωσικών δυνάμεων, που βρίσκονταν κοντά στο Κιουτσούκ Καϊναρτζή (Küçük Kaynarca), μικρό χωριό της Σιλιστρίας (σημ. Kaynardja, παραδουνάβια Βουλγαρία), από το οποίο έλαβε και την ονομασία της. Πρόκειται για την πιο φημισμένη ως προς τη μεθερμήνευση των όρων της συνθήκη –λόγω και της σκόπιμης αοριστίας πολλών σημείων της– και συγκαταλέγεται στις ευφυέστερες διπλωματικές ενέργειες της Ρωσίας. Η συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή μαζί με την επακόλουθη συμπληρωματική, διασαφηνιστική σύμβαση του Αϊναλί Καβάκ (1779) αποδυνάμωσαν την ισχύ της Πύλης και ενίσχυσαν παντοιοτρόπως την επιρροή και τις δυνατότητες ανάμειξης της Ρωσίας στα εσωτερικά θέματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

2. Οι συντελεστές

Οι γενικές κατευθύνσεις για τους περιλαμβανόμενους όρους στη συνθήκη ειρήνης είχαν χαραχθεί υπό την εποπτεία του διπλωμάτη Ν.Ι. Πάνιν, ο οποίος ήταν επικεφαλής του Κολλεγίου των Εξωτερικών Υποθέσεων και δεξί χέρι της Αικατερίνης. Αποτύπωναν το χαρακτήρα της βαλκανικής πολιτικής στην οποία είχαν ρεαλιστικά συνυπολογιστεί οι κρίσιμοι παράγοντες της πολεμικής κατάστασης με τους Τούρκους, του διαμελισμού της Πολωνίας, των θέσεων της Αυστρίας και των εσωτερικών συνεπειών της εξέγερσης του Εμελιάν Πουγκατσόφ. Συνεπώς, το ρωσικό διπλωματικό δόγμα, που βασιζόταν στο τρίπτυχο «λιγότερες προσαρτήσεις, περισσότερες αυτονομίες και δυνητικότερες εσωτερικές αναμείξεις», αποτέλεσε το θεμέλιο νου των όρων που επέβαλε η Ρωσία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στην οριστική άρθρωση των περισσότερο «ασαφών» όρων καίρια υπήρξε η συμβολή του Α.Μ. Ομπρεσκόβ, πρέσβη της Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη. Η σύλληψη της ιδέας για τη θρησκευτική προστασία των χριστιανών υπηκόων του σουλτάνου, καθώς και η τελική διατύπωσή της [άρθρο 7], ανήκει στον Ομπρεσκόβ.1 Το ολιγόγραμμο και εκ πρώτης όψης αδιάγνωστο αυτό άρθρο αποτελεί, συνδυαστικά με το άρθρο 14, την κορωνίδα της πολιτικής διάνοιάς του και της διπλωματικής σπουδαιότητας της συνθήκης. Η συνθήκη επικυρώθηκε στις 15 Ιουλίου 1774, υπογεγραμμένη και σφραγισμένη από τους πληρεξούσιους της αυτοκράτειρας Αικατερίνης και του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Α΄, δηλαδή τον αρχιστράτηγο των ρωσικών δυνάμεων κόμη Πιότρ Ρουμιάντσεβ και το μεγάλο βεζίρη Μουσίν Ζαντέ Μεχμέτ Πασά. Τέθηκε σε ανέκκλητη ισχύ και άμεση εφαρμογή με την έγκριση της Αικατερίνης στις 11 Αυγούστου 1774.

3. Η γεωπολιτική σημασία

Read More

Οικονόμου Αντώνης (1785-1821) - Καπετάν Οικονόμου

Υδραίος πλοίαρχος και φιλικός, αρχηγός της επανάστασης στην Ύδρα. Ο Οικονόμου είχε δικό του πλοίο, μια σκούνα, αλλά ναυάγησε κάπου κοντά στο Γιβραλτάρ και τότε αποφάσισε να πάει στην Πόλη, για να δανειστεί από ομογενείς και να χτίσει καινούργιο πλοίο. Εκεί συναντήθηκε με τον φλογερό Παπαφλέσσα, ο οποίος τον μύησε στην Φιλική Εταιρεία, με την πεποίθηση πως ο καπετάν Οικονόμου ήταν άξιος να ξεσηκώσει την Ύδρα, αφού ήταν γνωστό ότι η συντηρητική αριστοκρατία που κυβερνούσε το νησί, δεν θα το αποτολμούσε.

  
Όταν ξέσπασε η επανάσταση στον Μοριά, ο καπετάν Οικονόμου είχε πολλούς φίλους και συνεργάτες στην Ύδρα, μερικοί από τους οποίους ήταν Μοραΐτες, όπως ο Γ. Αγαλλόπουλος από τον Μυστρά, ο Π. Μαρκέζης από την Κυνουρία, ο Σπ. Σπηλιωτόπουλος από τη Δημητσάνα και άλλοι. Και είχε στρατολογήσει 500 άνεργους ναύτες, για να πάει τάχα να πολεμήσει στον Μοριά.

Όμως, το βράδυ της 27ης Μαρτίου ξεσήκωσε το νησί και κατέλαβε τα πλοία των προκρίτων, τα οποία ήταν δεμένα και δεν ταξίδευαν λόγω της ανεργίας μετά τους ναπολεόντιους πολέμους. Ο αιφνιδιασμός του Οικονόμου εκείνο το βράδυ πέτυχε και σύσσωμος ο λαός τάχθηκε στο πλευρό του. Την άλλη μέρα οι επαναστάτες κατέλαβαν την καγκελαρία – το διοικητήριο – και εκδίωξαν τον κυβερνήτη Νικ. Κοκοβίλα, που ήταν διορισμένος από την Πύλη. Οι πρόκριτοι αναγκάστηκαν στη συνέχεια να δώσουν χρήματα για τον αγώνα και να αναγνωρίσουν ως κυβερνήτη του νησιού τον Οικονόμου.

Στη συνέχεια άρχισαν οι ετοιμασίες για την έξοδο της Ύδρας στον Αγώνα. Αλλά η δοξολογία για την επίσημη πια συμμετοχή της Ύδρας στην επανάσταση έγινε στις 15 Απριλίου, δηλαδή με μεγάλη καθυστέρηση κι αφού πια είχαν επαναστατήσει τα άλλα δύο ναυτικά νησιά, οι Σπέτσες και τα Ψαρά, τα οποία ανέλαβαν αμέσως δράση. Η σημαντικότερη επιχείρηση που έγινε μετά τις 15 Απριλίου, ήταν η εκστρατεία για την απελευθέρωση της Χίου, με την ελπίδα πως η πλούσια Χίος θα επωμιζόταν στη συνέχεια μέρος από τα οικονομικά βάρη, που μέχρι τότε σήκωναν οι πλούσιοι πρόκριτοι της Ύδρας. Η εκστρατεία απέτυχε, διότι οι Χιώτες δε θέλησαν να επαναστατήσουν. Όμως, οι Υδραίοι συνέλαβαν κάποιο καράβι με μωαμεθανούς, που πήγαιναν ως προσκυνητές στη Μέκκα, κατέσφαξαν τους επιβαίνοντες και άρπαξαν τους θησαυρούς και τα χρήματα που βρήκαν. Αυτή η λεία στάθηκε αιτία να χάσει ο Οικονόμου τη δημοτικότητά του και τη λαϊκή υποστήριξη, όταν θέλησε να επιβάλει στους ναύτες να παραδώσουν τη λεία, για να μοιραστεί σύμφωνα με τον κανονισμό. Ο Λάζαρος Κουντουριώτης, ο πλουσιότερος και ισχυρότερος πρόκριτος, με διαβήματα προς τον κυβερνήτη επέμενε να εφαρμοστεί ο κανονισμός διανομής της πολεμικής λείας, για να πάρει και η πατρίδα το μερίδιό της. Οι ναύτες, μαθημένοι στην πειρατεία, αντέδρασαν δυναμικά. Και οι πρόκριτοι που καιροφυλακτούσαν, βρήκαν την ευκαιρία να κτυπήσουν.

Read More

Ο Νικόλαος Γαλάτης (1792 - 1819) και η δολοφονία του από τους Φιλικούς

Ο Νικόλαος Γαλάτης (1792 - 1819) ήταν ένα από τα ιδρυτικά και πλέον δραστήρια μέλη της Φιλικής Εταιρείας, εντούτοις δολοφονήθηκε από άλλα μέλη της για λόγους που μένουν αδιευκρίνιστοι. Κάποιοι ιστορικοί αναφέρουν ότι τα υπόλοιπα μέλη ήθελαν να τον απομακρύνουν γιατί επεδίωκε να αναλάβει την ηγεσία της οργάνωσης και μάλιστα σε κάποια φάση το είχε καταφέρει, άλλοι αναφέρουν ως κίνητρο τον αλαζονικό χαρακτήρα του και τις υποτιθέμενες ή πραγματικές οικονομικές ατασθαλίες του (με το ταμείο της Φιλικής εταιρείας), και άλλοι την απειλή που φέρεται να ξεστόμισε (ότι σε περίπτωση που οι άλλοι δεν τον αποδέχονταν ως αρχηγό ή δεν ενέδιδαν στις απόψεις του θα τους κατέδιδε στις τουρκικές αρχές). Η τελευταία εκδοχή τον παρουσιάζει ως κίνδυνο για την οργάνωση και πιθανό προδότη.

Βιογραφία

Γεννήθηκε στην Ιθάκη και καταγόταν από αρχοντική οικογένεια των Επτανήσων, η οποία εμφανίστηκε πρώτη φορά τον 14ο αιώνα και η οποία συγγένευε πιθανώς με την οικογένεια Καποδίστρια. Ο ίδιος συστηνόταν ως κόμις και ως εξάδελφος του Καποδίστρια. Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος, ήταν εύπορος και ίσως διπλωμάτης στο επάγγελμα.
Ο Νικόλαος Γαλάτης φοίτησε στη σχολή των Κυδωνιών και εργάστηκε για μερικούς μήνες ως γραφέας, λόγω των Γαλλικών και Ιταλικών που γνώριζε, στην υπηρεσία του Αλή Πασά. Ηταν πιθανόν μέλος της Φιλόμουσου Εταιρείας και ίσως είχε κοινούς φίλους με τον Ρήγα Φεραίο αλλά δεν μπορεί να γνώριζε τον ίδιο αφού ήταν 6 ετών όταν τον πρόδωσαν και τον σκότωσαν. Τον Φεβρουάριο του 1816 ο Γαλάτης συνελήφθη από τους Άγγλους και ανακρίθηκε -σύμφωνα με μια εκδοχή λόγω της επίδειξης πλούτου που δεν συμβάδιζε με την τότε οικονομική του κατάσταση, κάτι που μάλλον δεν ευσταθεί αφού ήταν εύπορος. Αφέθηκε λίγες μέρες αργότερα ελεύθερος και για άγνωστους λόγους, κατευθύνθηκε προς την Κωνσταντινούπολη.

Η μύηση και η δραστηριότητα

Από εκεί, το 1816, πήγε στην Οδησσό και στην Πετρούπολη όπου και μυήθηκε από τον Σκουφά στη Φιλική Εταιρεία, η οποία τότε βρισκόταν σε εμβρυακό στάδιο. Ο κωδική υπογραφή του ήταν ΑΔ.[1]
Ο Γαλάτης συνδύαζε θετικές και αρνητικές ικανότητες[2] όπως μεγάλη μόρφωση, πατριωτισμό, θέληση αλλά και τυχοδιωκτισμό, πιθανόν και αλαζονεία ή ίσως και επιπολαιότητα[3]. Παρ' όλα αυτά όμως η προσφορά του στην Φιλική Εταιρεία ήταν πολύ σημαντική αφού αυτός ήταν που άρχισε να την επεκτείνει και της προσδίδει κύρος. Πριν την μύηση του η Φιλική Εταιρεία ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη από άποψη αριθμού μελών. Η απόλυτα αρνητική στάση πολλών ιστορικών απέναντί του, πιθανόν να οφείλεται στη γενική συμπεριφορά του ή σε όσα του καταμαρτυρούσαν οι εχθροί του. Οπως και να έχει, φέρεται ως γεγονός ότι οι Φιλικοί αποφάσισαν να προτείνουν την ηγεσία της οργάνωσης στον Καποδίστρια, παρότι ο Τσακάλωφ γνώριζε ότι ο Καποδίστριας ήταν συντηρητικός και προτιμούσε τις αργές διεργασίες της Φιλομουσου Εταιρείας που είχε ιδρύσει ο ίδιος και όχι την βίαιη επανάσταση. Εντούτοις οι πρώτοι Φιλικοί σκέφτηκαν να κάνουν μια απόπειρα να τον προσεγγίσουν μέσω του Γαλάτη ο οποίος δήλωνε ότι ήταν και εξάδελφός του. (Πρέπει να αναφερθεί και η εκδοχή ότι ίσως ο πραγματικός αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας ήταν εξαρχής ο Ιωάννης Καποδίστριας με τη σύμφωνη γνώμη του Τσάρου Αλεξάνδρου που ήθελε να κατευθύνει τον ελληνικό επαναστατικό αγώνα κατά τα συμφέροντα της Ρωσίας. Αν αυτή η εκδοχή αληθεύει, τότε κάποια μέλη της το γνώριζαν αλλά έκαναν διάφορες κινήσεις για να ρίχνουν στάχτη στα μάτια και για να μπορεί ο Καποδίστριας επισήμως να αρνείται κάθε ανάμιξη[4])
Όπως και να είχε, ο Γαλάτης αμέσως μετά την κατήχησή του πήρε την εντολή να αναχωρήσει για την Μόσχα, όπου μύησε αρκετούς τους Πεντεδέκα, Ριζάρη, Πατζιμάδη και Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον Φιράρη. Οι μυήσεις ήταν πολύ σημαντικές για την εταιρεία αφού μέχρι τότε μέσα σε δύο χρόνια είχαν γίνει μόνο τρεις μυήσεις. Ο Γαλάτης δηλαδή κυριολεκτικά ζωντάνεψε την Φιλική Εταιρεία και της άνοιξε δρόμους, αλλά και προσέθεσε μέλη με υπολογίσιμη επιρροή και σημαντικά εισοδήματα που ήταν απαραίτητα για την επανάσταση[5]

Η συνάντηση με τον Καποδίστρια

Τα γεγονότα είναι αρκετά συγκεχυμένα ως προς τη σειρά τους, επειδή κανένας από τους ιστορικούς της εποχής δεν ήταν φαίνεται διατεθειμένος να δείξει πόσο ενεργός και σημαντικός ήταν ο ρόλος του Γαλάτη. Με επιμονή δική του ή και με τη σύμφωνη γνώμη των άλλων Φιλικών, έστειλε επιστολή στον Καποδίστρια ζητώντας συνάντηση μαζί του.[6] Σύμφωνα με τον ίδιο τον Καποδίστρια, που δεν μιλά πουθενά για την επιστολή προς τον ίδιο τον Τσάρο, η επιστολή του Γαλάτη προς τον ίδιο τον ξένισε. Συμβουλεύθηκε -όπως γράφει- αμέσως τον τσάρο. Είπε στον μονάρχη ότι θα πρόκειται μάλλον για ανοησίες και καλό θα ήταν να μη συναντηθεί με το Γαλάτη, αλλά ο τσάρος (πάντα σύμφωνα με τον Καποδίστρια) του συνέστησε απεναντίας όχι μόνον να συναντηθεί, αλλά και να μάθει από τον νεαρό Έλληνα όσα περισσότερα μπορούσε. Όταν ο Γαλάτης έφθασε στη Μόσχα «εμπνέει σέβας ενταυτώ και έκπληξιν είς όλους»,[7] καθώς μάλιστα έδειχνε την πρόσκληση του Καποδίστρα. Ο Καποδίστριας στα Απομνημονεύματά του απαξιώνει τον Γαλάτη και λέει ότι μετά τη συνάντησή του ενημέρωσε τον Τσάρο για τις ανοησίες που άκουσε από τα χείλη του νεαρού. Ο Τσάρος όμως του είπε να ξανασυναντηθεί για να μάθει ακόμα περισσότερα. Αυτόν τον σύγχυσε πολύ, αλλά έτυχε ο ίδιος να ασθενήσει και επίσης έτυχε τότε (;) ο Γαλάτης να συληφθεί εν τω μεταξύ από την αστυνομία (αρχηγός της οποίας ήταν τότε ο ελληνικής καταγωγής Ιωάννης Γοργόλης ή Γοργόλιν). Οπως το θέτει δηλαδή στα Απομνημονεύματά του, η αστυνομία συνέλαβε τον Έλληνα Φιλικό ανάμεσα στα δύο ραντεβού του με τον ίδιο.
Όπως εκτιμούν οι περισσότεροι ιστορικοί πάντως αυτό που ονομάζεται από πολλους Αυτοβιογραφία ή Απομνημονεύματα του Καποδίστρια είναι ουσιαστικά υπόμνημα που επιδιώκει να ξεκαθαρίσει τη στάση του ίδιου έναντι του νέου τσάρου της Ρωσίας (είχε πλέον πεθάνει ο Αλέξανδρος). Κατά συνέπεια όσα αναφέρονται σε αυτό (περιλαμβανομένης της αναφοράς στο Γαλάτη και τα της Φιλικής) πρέπει να τα διαβάζει κανείς στο πλαίσιο ενός ουσιαστικά απολογητικού σημειώματος και όχι ως ακριβή ιστορική αναφορά. Ο Καποδίστριας αναφέρει σε αυτό το υπόμνημα ή Απομνημονεύματα ότι στη συνέχεια συνέστησε στον Τσάρο Αλέξανδρο να απελαθεί ο Γαλάτης το συντομότερο δυνατόν ώστε να μη γίνει ντόρος επειδή θα πληροφορούνταν τα πάντα[8] οι Οθωμανοί μέσω των πρεσβειών τους και θα έβρισκαν το μπελά τους πολλοί και αθώοι Έλληνες. Όντως ο Γαλάτης διώχθηκε από τη χώρα και στάλθηκε στη Μολδαβία, όμως ο Καποδίστριας (ή ίσως ο ίδιος ο τσάρος Αλέξανδρος) φέρεται να του έδωσε ένα σημαντικό ποσό. Αυτό αν ευσταθεί (και οι περισσότεροι δέχονται ότι ευσταθεί) δείχνει ότι ο μελλοντικός κυβερνήτης της Ελλάδας χρηματοδοτούσε τον Γαλάτη και τη Φιλική όχι εν αγνοία του τότε τσάρου.
Στο σημείο αυτό ίσως είναι σκόπιμο να παρεμβληθεί και η εκδοχή ότι ο Γαλάτης υπήρξε ή θέλησε να γίνει πιθανόν ο ίδιος πράκτορας των Ρώσων και ίσως ήθελε να υποκαταστήσει στο ρόλο αυτό -και στο μελλοντικό ρόλο του ηγέτη της Ελλάδας- τον Καποδίστρια[9] H θεωρία αυτή ερμηνεύει την επιμονή του τσάρου να έρθει ο Καποδίστριας σε συνενόηση με το Γαλάτη, όπως και τα χρηματικά ποσά που του δόθηκαν για τις ανάγκες του. Επίσης ερμηνεύει το "θράσος" που χρεώνουν πολύ στη συμπεριφορά του Γαλάτη-αισθανόταν ότι είχε τις "πλάτες" του τσάρου και όχι απλώς του Καποδίστρια.

Η ρήξη με τους άλλους Φιλικούς

Στη συνέχεια ο Γαλάτης στη Μολδαβία μύησε τον Θεόδωρο Νέγρη, τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο κ.α. Από την Μολδαβία εξορίστηκε, κατόπιν εντολής του Σκαρλάτου Καλλιμάχη στο Βουκουρέστι και στη συνέχεια βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Του καταμαρτυρούσαν απαράδεκτη συμπεριφορά (π.χ. μαστίγωσε την πομπή ενός γάμου, που όμως δεν ξέρουμε αν αληθεύει ως γεγονός ούτε τα αίτια για τα οποία αυτό συνέβη) και οικονομικές ατασθαλίες.Εδώ πρέπει να σημειωθεί η εκτίμηση κάποιων ότι ο βίος του ήταν αρκετά προκλητικός, σε σημείο που να αφήνει σοβαρές υπόνοιες για χρηματικές ατασθαλίες από το ταμείο των Φιλικών[10][11].

Στην Κωνσταντινούπολη τέθηκαν ζητήματα επιλογών και ηγεσίας και φέρεται ο Γαλάτης να εκνευρίστηκε που δεν του εμπιστεύθηκαν το γενικό συντονισμό παρά τον έδωσαν στον Σέκκερη, έναν νεομυημένο.Γι αυτό το λόγο ή ίσως και επειδή είχε συγκεντρώσει μεγάλα ποσά για την εταιρεία και είχε στρατολογήσει δεκάδες μέλη, θεώρησε τον εαυτό του ιδιαίτερα αδικημένο. Φέρεται να απείλησε ότι θα τους καταδώσει όλους στον Χαλέτ εφέντη. Κατ' άλλους η φράση περί Χαλέτ εφέντη κατασκευάσθηκε εκ των υστέρων για να καλυφθεί ο πραγματικός λόγος της δολοφονίας. Πάντως ο Φιλήμων αναφέρει ότι ο Γαλάτης έξαλλος κατευθύνθηκε στο σπίτι του Χαλέτ Εφέντη αλλά τον συνέτισε ένας Ιθακήσιος πλοίαρχος που έτυχε να τον συναντήσει. Τον μετέπεισε και μετανιωμένος ο Γαλάτης επέστρεψε στο χώρο συζητήσεων των άλλων Φιλικών και ανάλαφρα τους είπε τι είχε πάει να κάνει. Είπε (σύμφωνα με τον Φιλήμονα) "δεν μου εμπιστευθήκατε τα Γράμματα των Προσηλύτων ως καλόν σύντροφον". Θορυβήθηκαν πολλοί όλοι τους, καθώς κατέφθασαν εκεί και άλλοι Ιθακήσιοι στους οποίους ο πλοίαρχος είχε πει τρομαγμένος τι πήγαινε να κάνει ο Γαλάτης. Τότε φέρεται να αποφασίστηκε και η καταδίκη του σε θάνατο.[12]

Η εκτέλεση του Γαλάτη

Κατά τον Φιλήμονα: «Τίποτε δεν εφαίνετο ικανόν να πείση τον μακρυσμόν του από την Κωνσταντινούπολιν, μεχρισού γράμματά τινά των Πελοποννησίων, παρουσιασθέντα μεθοδικώς και προς τούτον, καθώς και μύριαι άλλαι υποσχέσεις των Αρχηγών της Εταιρείας, εμψυχώνουσι τους πλεονεκτικούς σκοπούς του».[13]Με τα πολλά τέλος τον πείθουν να φύγει με σπετσιώτικο καράβι το Σεπτέβρη του 1818, μαζί με τον Τσακάλωφ και τον Παναγιώτης Δημητρόπουλος (Μανιάτης). Τον πήγαιναν στην Μάνη για ν΄ασφαλιστούν παραδίδοντάς τον είτε στον Μαυρομιχάλη είτε στον Μούρτζινο να τον κρατήσοτν σε φύλαξη μ΄έξοδα της Εταιρείας ως το ξέσπασμα της επανάστασης.[14]«Εις εναντίαν όμως επίφοβον περίστασιν να θανατωθεί αφεύτως».[15] . Στα παράλια της Ερμιόνης ο Δημητρόπουλος πυροβόλησε δύο φορές τον Γαλάτη, ο οποίος μάλιστα στον πρώτο πυροβολισμό προσπάθησε να μαχαιρώσει τον Δημητρόπουλο με το σπαθί του δεχόμενος αμέσως και δεύτερη σφαίρα. Καθώς πέθαινε απευθυνόμενος στο δολοφόνο του είπε: «Αχ. Μ' εφάγατε. Τι σας έκαμα;».
Σύμφωνα με πολλές πηγές, οι οποίες όμως μπορεί να αναπαράγουν όλες την ίδια, πιθανόν τον Τσακάλωφ, ο Γαλάτης έζησε άλλα 10-15 λεπτά και ο Δημητρόπουλος άρχισε να κλαίει και να του λέει "δεν ήθελα να το κάνω αυτό, αλλά δεν υπήρχεν άλλος τρόπος δια να γλιτώσομεν από την ανοικονόμητόν σου κακίαν".
Ο φόνος έγινε πιθανόν στις 9 Ιανουαρίου του 1819 αν και ο Τρικούπης τοποθετεί τα γεγονότα καλοκαίρι του ίδιου έτους και άλλοι τα μεταθέτουν στο Νοέμβριο[16]
Συνεχίζοντας ο Τρικούπης αναφέρεται γενικά στους ανταγωνισμούς και τις εσωτερικές συγκρούσεις στην Φιλική Εταρεία: "Τόσον δε ο ζήλος της Εταιρίας κατέτρωγε τους μύστας αυτής, ώστε επλήγωσέ τις αυτών καιρίως εν Κωνσταντινουπόλει τον Αναγνώστην Δηληγιάννην ως αποδοκιμάζοντα τα της Εταιρείας."

• Χαρακτηριστικό είναι πως και τα δυό μοναδικά θύματα της Εταιρείας, ο Γαλάτης και ο Καμαρηνός, είχαν έρθει σ΄επαφή με τον Καποδίστρια.[17]

Η συνέχεια

Οσον αφορά την οικογένεια του 27χρονου Γαλάτη, είχε έναν αδελφό, τον Κωνσντανίνο (δάσκαλο) και έναν ιερέα, τον Ευστάθιο Γαλάτη, αρχιμανδρίτη, που ήταν χωλός. Ο Ευστάθιος αναζήτησε με πάθος να μάθει τα αίτια του φόνου και επειδή δεν ικανοποιήθηκε από τις απαντήσεις που πήρε, προσέλαβε κάποιον Φωκά Σφαέλλο και τον πλήρωσε για να σκοτώσει τον Αναγνωστόπουλο και τον Δικαίο (τον Παπαφλέσσα) στο Γαλάτσι ή Γαλάζιο της Ρουμανίας που ήταν κέντρο αποφάσεων της Φιλικής -τους οποίους θεώρησε υπαίτιους του φόνου του αδελφού του κατά τον Φιλήμονα. Οι Φιλικοί το πληροφορούνται όμως, στήνουν ενέδρα στον Σφαέλλο και τον τραυματίζουν προτού αυτός μπει στο Γαλάτσι. Οταν αυτός αναρρώνει μετανιώνει (αναφέρει ο Φιλήμων) και στην συνέχεια εμπλέκεται στον αγώνα και πέφτει μαχόμενος στο Δραγατσάνι -πάντα κατά τον Φιλήμονα.
Ο Ευστάθιος Γαλάτης όμως κατεβαίνει πλέον ο ιδιος στην Πελοπόννησο για να βρει τους υπαίτιους. Τότε με πληροφορίες από την Κωνσταντινούπολη συνεργάτες της Φιλικής Εταιρείας ή ίσως των ελληνικών πελοποννησιακών αρχών του στήνουν και εκείνου ενέδρα -στην Κόρινθο. Ήταν αποφασισμένο κατά τον Φιλήμονα να τον σκοτώσουν κι εκείνον. Τον έσωσε το γεγονός ότι εγγυήθηκε για λογαριασμό του ο Ρένδης (ίσως πρόκειται για το Θεοχάρη Ρένδη ή Ρέντη που μετά έγινε γερουσιαστής). Αυτός ήταν εύπορος Κονίνθιος και δεσμεύθηκε ότι θα καθησύχαζε τον Γαλάτη φροντίζοντας στο εξής αυτός να μη δημιουργήσει άλλα προβλήματα στη Φιλική Εταιρεία -του ξεκαθάρισε ότι θα είχε τη μοίρα του αδελφού του. Πιθανόν να ένιωθε και ο ίδιος αδύναμος να τα βάλει με τόσο πολλούς αφού συν τοις άλλοις χώλαινε από το ένα του πόδι και ήταν εξάλλου και ιερέας.
Ο αδελφός του Κωνσταντίνος Γαλάτης έγινε δήμαρχος Αθηναίων που πέθανε στις 24 Μαρτίου του 1857, στο μέσον της θητείας του.
Απόγονοι της οικογένειας Γαλάτη ζουν στη Ρουμανία και στην Αθήνα.

Παραπομπές

1 Το Α σήμαινε ότι κάποιος κατείχε τον ανώτερο βαθμό πριν από την Ανώατη Αρχή ή ηγέτη, τον αόρατο στην προκειμένη περίπτωση ηγέτη. Ως ΑΒ υπέγραφε ο Τσακάλωφ, ως ΑΓ ο Σκουφάς και πιθανόν ως ΑΔ ο Ξάνθος, αλλά για διάφορους λόγους πήρε τα αρχικά του ο Γαλάτης
2 όλοι συμφωνούν ότι συνέβαλε τα μέγιστα με τη δραστηριότητά του και ότι ήταν φλογερός πατριώτης. Στο "Δοκίμιον Ιστορικόν περί της φιλικής εταιρίας" ο Ιωάννης Φιλήμων τον περιγράφει ως τολμηρό και πειστικό, άτομο που έπειθε ότι μπορούσε να καταφέρει όχι μόνον τα δύσκολα αλλά και τα φύσει ακατόρθωτα, ότι ο ενθουσιασμός και η τόλμη του παρέσυρε τον εύπιστο (κατά τη γνώμη του Φιλήμονα) Σκουφά, ότι ήταν ως προσωπικότητα ικανή να ριψοκινδυνεύσει τα πάντα, ακόμα και την ίδια την ύπαρξη της εταιρίας και γενικά ο Γαλάτης φαίνεται οπλισμένος για μεγάλα καλά και εξίσου μεγάλα κακά
3 Στα απομνημονεύματά του ο Καποδίστριας, αναφερόμενος στη συνάντησή του με τον Γαλάτη (ο οποιος τον επισκέφθηκε στην Οδησσό με στόχο να τον μυήσει στην Φιλική Εταιρεία, αναφέρει: "Παρουσιάσθηκε με τη στολή της Ιονίου εθνοφυλακής και ετιτλοφορείτο κόμις! Η εμφάνισις, οι πρώτοι του λόγοι αι οι τρόποι του μοι έκαναν κατ' αρχάς να νομίσω ότι οτι ο νέος ούτος ήτο τυχοδιωκτης" και δύο σελίδες πιο κάτω, "άφηνε ευκόλως τους πάντας να διεισδύσουν εις τους σκοπούς της μυστικής εταιρείας ης ήτο όργανον"
4 Σύμφωνα με τον Ιωάννη Φιλημονα όταν ο Γαλάτης πιεζε τον Καποδίστρια εκείνος του είπε "είσαι νέος και ξεπηδάς εκεί όπου δεν πρέπει". Επίσης ο Φιλήμων δέχτηκε διάφορες πιέσεις σύμφωνα με τον Λιθοξόου κατά τη συγγραφή του έργου του, μια από αυτές από πλευράς της οικογένειας του Καποδίστρια "να μην αποκαλύψει στοιχεία που θα έθιγαν τον Καποδίστρια ή την ανάμιξη της Ρωσίας"
5 Ελευθέριου Μωραιτίνη Πατριαρχέα «Νικόλαος Γαλάτης ο Φιλικός»
6 Λάσκαρης, Αυτοβιογραφία Ιωάννου Καποδίστρια, σ.62
7 Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας, σ. 183
8 ο νεαρός Γαλάτης φαίνεται πως στις καταθέσεις του ανέφερε τον σκοπό του, δηλαδή να επαναστατήσει η Ελλάδα και να βρει άξιο και ισχυρό υπερασπιστή στο πρόσωπο του τσάρου και ότι αυτό ήταν προς το συμφέρον της Ρωσίας. Στην κατοχή του Γαλάτη βρέθηκαν πολλά και καυτά ντοκουμέντα και ο Έλληνας ρωτήθηκε σύμφωνα με τον Πατριαρχέα αν η ομάδα του σκοπεύει να δολοφονήσουν τον Τσάρο και ποιοι ήταν οι συνεργάτες του στη Μόσχα. Εκείνος αρνήθηκε τα πάντα αλλά ίσως κάποια στιγμή πιθανόν να ομολόγησε περισσότερα από όσα έπρεπε, γιατι φέρεται να λέει στους ανακριτές του "με όσα είπα πρόδωσα την εμπιστοσύνη των αδελφών μου και μου αξίζει ο θάνατος"
9 Πατριαρχέας
10 είναι και ο Φωτιάδης εναντίον του αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι "έπαιρνε εισφορές για την Εταιρεια αλλά τις τσέπωνε" εντούτοις στο δοκίμιό του "Νίκος Γαλάτης, ο Φιλικός, ο Ελευθέριος Μωραϊτίνης Πατριαρχέας τον υπερασπίζεται αναφέροντας ότι από κανένα σωζόμενο αρχείο της εταιρείας δεν προκύπτει κατάχρηση και ότι για μια συγκεκριμένη κατάχρηση που του καταμαρτυρούσαν, των 1.000 ρουβλίων της αρχικής συνδρομής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτο τον Φιραρή, φαίνεται ότι αυτά κατατέθηκαν στο κοινό ταμείο και ότι στον Γαλάτη έδωσαν στη συνέχεια άλλο ποσό για τις δαπάνες στις οποίες υποβαλόταν στις περιοδίες του ανά τα Βαλκάνια. Επισης ο Υψηλαντης τον αναφέρει σαν "ταλαίωρο ή φτωχό Γαλάτη" (pauvre στα γαλλικά) και ο Φιλήμων που τον βρίζει πιο ανοιχτά φέρεται (από τον Πατριαρχέα) να αντιγράφει τα Απομνημονεύματα του Ξάνθου που δεν είχε και τις καλύτερες σχέσεις με τον Γαλάτη και ο οποίος είχε επίσης κατηγορηθεί για σπατάλες
11 Ο καθηγητής Δ.Ν. Καλογερόπουλος σημειώνει στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια του Παύλου Δρανδάκη ότι ο Γαλάτης ήταν προικισμένος και πατριώτης, αλλά όντως εκβίαζε τους πλούσιους Έλληνες και τους αποσπούσε μεγάλα χρηματικά ποσά για τον αγώνα ή για τις προσωπικές του ανάγκες και ο Θ. Νέγρης φέρεται να τον χαρακτήρισε (και για αυτό το λόγο) "μισογενές τέρας"
12 Ιωάννης Φιλήμων , ο.π. σ. 277
13 Ιωάννης Φιλήμων, ο.π. σ.228]
14 Δημήτριος Φωτιάδης, Η Επανάσταση του 21, τόμ.Ι, σ.292, εκδ. Μέλισσα, 1971
15 Ιωάννης Φιλήμων, ο.π. σ. 223
16 Ο Σπυρίδωνας Τρικούπης γράφει σχετικά στην "Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως" : "Ο δε Γαλάτης μετά τινα διατριβήν εν Βλαχία, όπου πρώτος εισήξε την Εταιρίαν, αφίχθη εις Κωνσταντινούπολη. Υποπτεύσαντές τον οι εκεί συνάδελφοί του ως επίβουλον ή ως προσπαθούντα να σφετερισθή την αρχήν, τον έπεισαν να απέλθη επί προετοιμασία δήθεν του αγώνος εις Πελοπόνησον εν συνοδεία τινών συνεταίρων, αλλά φθάσας παρά την Ερμιόνην (Καστρί) αντικρύ των Σπετσών, εδολοφονήθη παρ' αυτών υπερμεσούντος του έτους"
17 Δημήτριος Φωτιάδης, Επανάσταση του 21, τόμ. Ι σ.299 , εκδ. Μέλισσα , 1971
18 Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Παύλου Δρανδάκη

Πηγές

Δημήτριος Φωτιάδης, Η Επανάσταση του 21, τόμ. Ι :«σελ. 262-267, 290-94 κ.α.», πρώτη έκδοση "ΜΕΛΙΣΣΑ", 1971


Μπορείτε να διαβάσετε σε δωρεάν e-book το βιβλίο του Ιωάννου Φιλήμωνος εδώ: «Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρίας»
Μπορείτε να διαβάσετε στα γαλλικά τα : Απομνημονεύματα του Νικολάου Υψηλάντη

Πηγή

Read More

Το Σχέδιο Τρούμαν

Από την επιτυχημένη εκπομπή ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ της ΝΕΤ και του Χρίστου Βασιλόπουλου.«Η Ευρώπη και ειδικά η Ελλάδα, χρειάζεται ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ για να βγει από την κρίση».

Είναι μια από τις πολλές αναλύσεις που ακούγονται στις ημέρες μας για τα πιθανά σενάρια διάσωσης της οικονομίας μας.

• Ποιο είναι το Σχέδιο Μάρσαλ;
• Πότε εφαρμόστηκε;
• Ποιοι έδωσαν χρήματα και τι πήραν ως αντάλλαγμα;

Η εκπομπή φωτίζει όσα διαδραματίστηκαν την κρίσιμη περίοδο, μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε που η κατεστραμμένη από τους Ναζί, Ελλάδα, υπέγραφε συμφωνία με τους Αμερικανούς. Ήταν το περίφημο Δόγμα Τρούμαν, το οποίο υπήρξε ο προπομπός του σχεδίου Μάρσαλ.
Ήταν η εποχή που οι δύο νέες υπερδυνάμεις, ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση, αναδύονταν στη διεθνή σκηνή και μοίραζαν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής.
Η «Μηχανή του χρόνου» αναλύει το δραματικό παρασκήνιο της εποχής. Τότε που ο πρόεδρος Τρούμαν με μια πομπώδη ομιλία στο Κογκρέσο, το Μάρτιο του 1947, σηματοδότησε την αποφασιστική παρέμβαση των Αμερικανών στα εσωτερικά της Ελλάδας.
Έδωσε εκατομμύρια δολάρια, άλλα όχι λευκή επιταγή. Οι πρώτοι επίτροποι εγκαταστάθηκαν στα υπουργεία και έλεγχαν την διαχείριση της βοήθειας στους Έλληνες ...Δεν εμπιστεύονταν τον κρατικό μηχανισμό και θεωρούσαν το πολιτικό σύστημα διεφθαρμένο. Πολλά χρήματα πήγαν σε επισιτιστικά προγράμματα, και ακόμη περισσότερα σε εξοπλισμό του εθνικού στρατού στο μέτωπο του εμφυλίου πολέμου.
Η Μηχανή του Χρόνου εξιστορεί τις κατεστραμμένες υποδομές, την πείνα των Ελλήνων, την βοήθεια της οργάνωσης UNRRA (προπομπός της unicef), αλλά και τον παράνομο πλουτισμό των «ημετέρων» και των μαυραγοριτών, οι οποίοι πλούτισαν ακόμη και με τα χρήματα του σχεδίου Τρούμαν.

Read More

O George Finlay (1799-1875) και το Λαυρεωτικό Ζήτημα

[Χρήστος Π. Μπαλόγλου Δρ Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Φραγκφούρτης Διδάσκων Π.Δ. 407/80 του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης]

Εισαγωγή
ΠΡΟΣΦΟΡΗ ΑΦΟΡΜΗ για τη συγγραφή της ανακοινώσεώς μου αυτής απε-
τέλεσε το γεγονός της συμπληρώσεως των 200 ετών από τη γέννηση του Βρεταν-
νού ιστορικού και νομικού George Finlay (1799-1875), ένα γεγονός το οποίο εορ-
τάστηκε με πάσα λαμπρότητα τον Σεπτέμβριο 1999 από την Βρεταννική Αρχαι-
ολογική Σχολή των Αθηνών. Παράλληλα, η ύπαρξη του ταξινομημένου αρχείου
του και η ανεύρεση στοιχείων που αφορούν το Λαυρεωτικό Ζήτημα με οδήγησαν
στην σκέψη να υποβάλω προς την Επιστημονική Επιτροπή το προαναφερόμενον
θέμα. Από τη θέση αυτή επιθυμώ να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στην Επιστη-
μονική Επιτροπή της Θ΄ Επιστημονικής Συνάντησης για την έγκριση της ανακοινώσεώς μου, αλλά και στον Διευθυντή και το προσωπικό της Βιβλιοθήκης της Βρεταννικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών που μου παρείχαν όλα τα μέσα για την μελέτη του «Αρχείου».[1]
[1]  Αναλυτικό περιεχόμενο των φακέλλων του Αρχείου έχει δημοσιεύσει η Joan Hussey, 
The Finlay Papers. A Catalogue. The British School of Archaelogy at Athens, Thames and 
Hudson. London 1973.

George Finlay

1. Ο Finlay [2]
Ο Σκωτικής καταγωγής Βρεταννός ιστοριοδίφης του 19ου αιώνα, που έμελλε
να διακριθεί για την ενεργό συμμετοχή του στον Πόλεμο της Ελληνικής Ανεξαρ-
τησίας (1821-1830), γεννήθηκε στο Φάβερσαμ του Kent στις 21 Δεκεμβρίου 1799 

Read More

Πνευματική ζωή στην Κωνσταντινούπολη των Παλαιολόγων

1. Εισαγωγή

Παρά τη δυσχερή πολιτική θέση της αυτοκρατορίας των Παλαιολόγων και το τεράστιο πρόβλημα οικονομικής στενότητας που αντιμετώπιζε το βυζαντινό κράτος, η πνευματική ζωή σημείωσε εντυπωσιακή ακμή, προσφέροντας σημαντικότατη παραγωγή σε όλους τους τομείς· αυτή η παραγωγή έχει συχνά συσχετιστεί με το φαινόμενο της Αναγέννησης, που γνώρισε ακμή στην Ιταλία ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία το Βυζάντιο κατέρρεε, κατά το 15ο αιώνα. Ωστόσο, όπως έχουν παρατηρήσει οι μελετητές, αυτή η πνευματική παραγωγή δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη σε όλη την Παλαιολόγεια περίοδο. Η μεγάλη πνευματική ακμή συντελέστηκε κυρίως από τα τέλη του 13ου έως τα μέσα του 14ου αιώνα, με σαφή υποχώρηση στη συνέχεια. Αυτό ερμηνεύεται κατά κύριο λόγο ως επακόλουθο της προϊούσας πτώχευσης του βυζαντινού κράτους, αλλά έχει συνδεθεί και με μια λιγότερο ευνοϊκή πνευματική ατμόσφαιρα μετά τη ησυχαστική έριδα και την επικράτηση αντικοσμικών, μοναστικών κύκλων στην Εκκλησία.

2. Εκπαίδευση

Ορφανοτροφείο Αγ. Παύλου σήμερα
Φωτογραφία απόeistinpolin330.blogspot.com

Στο Βυζάντιο η εκπαίδευση ήταν τριών βαθμίδων. Η χαμηλότερη βαθμίδα, τα ιερά γράμματα, περιλάμβανε την ανάγνωση και τη γραφή και κάποιες βασικές γραμματικές γνώσεις. Θεωρείται πως ήταν γενικά προσιτή στις οικογένειες καλού οικονομικού επιπέδου, στις πόλεις και σε κάποια μεγάλα χωριά και μόνο για τα αρσενικά παιδιά. Για την Κωνσταντινούπολη την εποχή αυτή

Read More

Πώς και πότε γιορτάστηκε για πρώτη φορά η 25η Μαρτίου

α) Γιορτάστηκε το 1838 με πρωτοβουλία του Δημάρχου, ενώ η Κυβέρνηση δεν εκπροσωπήθηκε επίσημα.

β) Ο Όθων ήταν αντίθετος να συνδυαστεί η επανάσταση με την εκκλησιαστική γιορτή του Ευαγγελισμού.
γ) Το παλάτι δεν επιθυμούσε έξοδα γιορτές την εποχή που οι Αγωνιστές δεν είχαν να φάνε.
δ) Το “υπερθέαμα”: εκατοντάδες νέοι με δαδιά ή λαδοφάναρα σχημάτισαν το “εν τούτω Νίκα” στο Λυκαβηττό, ενώ οι θεατές παρακολουθούσαν αποσβολωμένοι.
ε) Λέγεται ότι για την πρώτη γιορτή της 25ης Μαρτίου δαπανήθηκε μέρος των χρημάτων, που προοριζόταν για την ανέγερση του Πανεπιστημίου.


γράφει ο Γιώργος Δαμιανός

Read More

Η "B΄ εν Αθήναις Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων" και η εκλογή του Γεωργίου στον Ελληνικό Θρόνο (1862-1863)

Αναδημοσίευση από το εξαιρετικό www.istorikathemata.com (Αξίζει να περάσετε μια βόλτα από εκεί)

Η έξωση του Όθωνα

Στις 10 Οκτωβρίου 1862 μετά από μια αναμενόμενη εξέγερση του στρατού στην Αθήνα, τερμάτισε τον βίο της η τριακονταετής βασιλεία του Όθωνα. Μια σειρά προβλημάτων που αντιμετώπιζε το μικρό τότε νεοελληνικό κρατίδιο (η αποτυχία της Μεγάλης Ιδέας , οικονομική εξαθλίωση αγροτικών πληθυσμών, αυταρχισμός στην άσκηση εξουσίας) αλλά και κάποια μεγάλα λάθη εσωτερικής διοίκησης του Όθωνα όπως, η κατάσχεση της μοναστηριακής περιουσίας και η προσβολή του ορθόδοξου θρησκευτικού συναισθήματος του λαού που τότε ήταν εντονότατο, το καθολικό θρήσκευμα του, η ακληρία του και η αδυναμία του να εξασφαλίσει Διάδοχο από την οικογένεια του στην Βαυαρία, είχαν στρέψει την κοινή γνώμη αμετάκλητα εναντίον του. Προανάκρουσμα της πτώσης του Όθωνα υπήρξαν οι δεκάδες μικρές εξεγέρσεις σε όλο το Ελληνικό Βασίλειο με κορυφαία την εξέγερση του Ναυπλίου (1η Φεβρουαρίου 1862). Δυο μέρες μετά βρισκόμενος εν πλω στον Πειραιά και αφού πείστηκε για το μάταιο της υπόθεσης του, ο

Read More

Ελληνοθωμανισμός

1. Εισαγωγή

Η δημοσίευση του πρώτου επίσημου κειμένου των μεταρρυθμίσεων που είναι γνωστές ως Τανζιμάτ (το διάταγμα Χατ-ι Σερίφ, που εκδόθηκε το 1839), αλλά κυρίως η δεύτερη φάση τους, η οποία εγκαινιάστηκε με την έκδοση του Ισλαχάτ Φερμανί το 1856, αποτελούν σημαντική τομή για την εμπέδωση μιας νέας ιδεολογίας, του οθωμανισμού. Στόχο είχε να προωθήσει την ισότητα μεταξύ όλων των υπηκόων του σουλτάνου με βάση μια κοινή πολιτική συνείδηση που θα καθιστούσε ασήμαντη κάθε θρησκευτική ή εθνοτική διαφορά. Η πολιτική αυτή στην πράξη ξεκινά ήδη από την εποχή του Μαχμούτ Β΄ (1807-1839). Ο «γκιαούρης» σουλτάνος, όπως έχει χαρακτηριστεί, έπειτα από μια σειρά εξεγέρσεων των χριστιανών υπηκόων του (σερβικές επαναστάσεις στα 1804 και 1815, Ελληνική Επανάσταση το 1821) προσπάθησε με μια σειρά από μέτρα και να πατάξει τις φυγόκεντρες δυνάμεις και να δημιουργήσει προϋποθέσεις ενσωμάτωσης των μη μουσουλμάνων στην κοινωνία και τη διοίκηση. Έτσι, το 1826 εξόντωσε τους γενίτσαρους, που είχαν εξελιχθεί σε μάστιγα και για τη διοίκηση και για τους υπηκόους, ενώ το 1828 προώθησε σειρά μέτρων σχετικά με την αμφίεση των κρατικών υπαλλήλων και του στρατού.

Έως τότε, διάφοροι σουλτάνοι, όπως ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής (1494-1566), είχαν περιγράψει σε φιρμάνια με κάθε λεπτομέρεια τους ενδυματολογικούς κανόνες που έπρεπε να ακολουθούν οι υπήκοοί τους ανάλογα με το αν είναι μουσουλμάνοι ή μη, πλούσιοι ή φτωχοί, άνδρες ή γυναίκες. Με αντίστοιχη λεπτομέρεια περιγραφόταν και η εξωτερική εμφάνιση των μελών της γραφειοκρατίας ή του στρατού, ανάλογα με το βαθμό και την ειδικότητά τους. Τώρα όλες αυτές οι εξόφθαλμες διαφορές θα απαλείφονταν με την εισαγωγή ενός ιδιαίτερου καλύμματος κεφαλής, που έγινε γνωστό ως φέσι. Επρόκειτο για καινοτομία που, ακριβώς επειδή επιβλήθηκε με τη βία, αντιμετώπισε τις αντιδράσεις σημαντικών τμημάτων του μουσουλμανικού πληθυσμού κυρίως της πρωτεύουσας. Πέρα από τη δυσαρέσκεια που είχε δημιουργήσει ο αυταρχικός τρόπος με τον οποίο ο σουλτάνος είχε διαλύσει τα δίκτυα που συνέδεεαν τους γενίτσαρους με τις διάφορες συντεχνίες, αυτό που εξόργιζε τους μουσουλμάνους ήταν πως με την επιβολή κοινού καλύμματος κεφαλής εξισώνονταν με τους μη μουσουλμάνους.1

2. Ο οθωμανισμός και οι μη μουσουλμάνοι

Αυτός ακριβώς ήταν ο στόχος της συγκεκριμένης πρακτικής, που άνοιγε το δρόμο στον οθωμανισμό, ο οποίος απέβλεπε στη δημιουργία μιας κοινωνίας, όπου όλοι οι υπήκοοι θα μετατρέπονταν σε πολίτες με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις απέναντι στο σουλτάνο. Ο Μαχμούτ Β΄ έθεσε τις βάσεις αυτής της πολιτικής –η οποία θα διατυπωνόταν και επισήμως το 1839, όταν στο θρόνο θα ανέβαινε ο γιος του Αβδούλ Μετζίτ– μεταξύ άλλων με την ίδρυση ανώτατων σχολών όπως η Ιατρική Σχολή το 1834, όπου μπορούσαν να φοιτήσουν και μη μουσουλμάνοι. Ωστόσο, το εγχείρημα έφερε καρπούς

Read More

ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΤΡΙΚΟΥΠΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

H τετράτομη Ιστορία του Σπυρίδωνος Τρικούπη εκδόθηκε για πρώτη φορά στο Λονδίνο τα χρόνια 1853-1857 και γνώρισε αρκετές επανεκδόσεις, από τις οποίες αξίζει να αναφέρουμε την έκδοση του 1925-1926, με πρόλογο του Κωστή Παλαμά και επίμετρο του K. Αμαντου, με την ευκαιρία της εκατονταετηρίδας της Ελληνικής Επανάστασης. H Ιστορία του Τρικούπη κατέχει μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα πρώτα ιστορικά έργα που γράφτηκαν για την Επανάσταση του 1821, την εποχή που δεν είχε υπάρξει ακόμη η γενική σύνθεση της Ιστορίας του ελληνικού έθνους από τον K. Παπαρρηγόπουλο.

Read More

Λόχος Αμαζόνων (1787)

Το ιστορικό πλαίσιο και η δημιουργία του λόχου

Η συγκρότηση του ελληνικού Λόχου των Αμαζόνων (1787) είναι συνδεδεμένη με το περιώνυμο «Ελληνικό σχέδιο» της Αικατερίνης Β΄ και, ειδικότερα, με το οδοιπορικό της στην Ταυρίδα, το οποίο διοργανώθηκε προκειμένου η Ρωσία να καταδείξει σε Αγγλία και Γαλλία την πολεμική της ισχύ και ετοιμότητα στον ενδεχόμενο πόλεμο με την υψηλή πύλη στη Μαύρη Θάλασσα. Επισήμως, ως λόγος του πολυδάπανου και με κάθε λεπτομέρεια σχεδιασμένου ταξιδιού,1 που είχε διάρκεια από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούλιο του 1787, προβλήθηκε η έντονη επιθυμία της αυτοκράτειρας Αικατερίνης να γνωρίσει από κοντά την ανορθωμένη οικονομική και αμυντική κατάσταση της νεοαποκτημένης νοτιορωσικής περιοχής. Στην επίσημη συνοδεία της αυτοκράτειρας συμμετείχαν, εκτός από την πολυπληθή υψηλή ακολουθία της, ως προσκεκλημένοι και οι διπλωματικοί εκπρόσωποι της Αγγλίας, Γαλλίας, Αυστρίας, ο βασιλιάς της Πολωνίας Στανισλάος-Αύγουστος Πονιατόφσκι και ο αυτοκράτορας της Αυστρίας Ιωσήφ Β΄.

Read More