Ρωσοφινλανδικός πόλεμος του 1939 ή Χειμερινός Πόλεμος

Ο Ρωσοφινλανδικός πόλεμος του 1939 ή Χειμερινός Πόλεμος ήταν η στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Φινλανδίας το 1939-40. Ξεκίνησε με τη σοβιετική εισβολή στο φινλανδικό έδαφος την 30η Νοεμβρίου 1939 και τελείωσε στις 13 Μαρτίου 1940 με τη συνθήκη ειρήνης της Μόσχας. Η Κοινωνία των Εθνών καταδίκασε ως παράνομη την επίθεση και απέβαλε από τις τάξεις της τη Σοβιετική Ένωση στις 14 Δεκεμβρίου 1939.
Οι σοβιετικές δυνάμεις ήταν τριπλάσιες σε αριθμό έναντι των φινλανδικών δυνάμεων, είχαν 30 φορές μεγαλύτερη αεροπορική δύναμη και εκατονταπλάσιο αριθμό τεθωρακισμένων. Ο Κόκκινος Στρατός παρόλα αυτά ήταν αποδυναμωμένος και σε φάση αναδιοργάνωσης, ύστερα από τις μαζικές εκκαθαρίσεις που είχε κάνει το 1937 ο ηγέτης της ΕΣΣΔ Στάλιν, εκκαθαρίσεις κατά τις οποίες εκτελέστηκε μεγάλος αριθμός ικανών αξιωματικών και χαρισματικών στρατηγών όπως ο Μιχαήλ Τουχατσέφσκι, εξαιτίας της ανασφάλειας του Σοβιετικού ηγέτη προς το σώμα των παλαιών στρατιωτικών λόγω της πιθανότητας ανατροπής του. Συγκεκριμένα 30.000 αξιωματικοί είχαν εκτελεσθεί ή φυλακιστεί, κυρίως ανώτερων και ανώτατων βαθμών. Οι διωγμοί αυτοί πτόησαν το ηθικό των Σοβιετικών στρατιωτών που αναγκάζονταν να ακολουθήσουν άπειρους αξιωματικούς και στέρησαν τον στρατό από έμπειρους ηγήτορες. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων με το υψηλό φρόνημα των Φινλανδών οι οποίοι μάχονταν υπέρ βωμών και εστιών, είχε ως αποτέλεσμα μια εξαιρετικώς σθεναρή αντίσταση εκ μέρους των φινλανδικών δυνάμεων και την αναποτελεσματικότητα των σοβιετικών.
Οι εχθροπραξίες τερματίστηκαν με τη Συνθήκη της Μόσχας το Μάρτιο του 1940. Η Φινλανδία απώλεσε το 11% των εδαφών της και το 30% των γεωοικονομικών πηγών της που πέρασαν στην κατοχή της Σοβιετικής Ένωσης.[1] Κατάφερε, ωστόσο, να διατηρήσει την ανεξαρτησία της. Η ΕΣΣΔ από την άλλη βγήκε από τον πόλεμο αυτό με βαρύτατες απώλειες στα πεδία της μάχης και τραυματισμένη τη διεθνή της φήμη.[1] Ο αντικειμενικός σκοπός της σοβιετικής εισβολής, που ήταν η κατάκτηση όλης της Φινλανδίας δεν επετεύχθη, κατάφερε όμως η Ε.Σ.Σ.Δ να καρπωθεί σημαντικά εδάφη γύρω από τη λίμνη Λάντογκα, τα οποία έπαιξαν τον ρόλο αμυντικής περιμέτρου της σοβιετικής πόλης του Λένινγκραντ.

Ιστορικό υπόβαθρο

Η πολιτική κατάσταση στη Φινλανδία

Read More

ΕΛΛΑΔΑ 1940-1941 - Η ΠΡΩΤΗ ΝΙΚΗ

ΕΛΛΑΔΑ 1940-1941

ΕΛΛΑΔΑ 1940-41 - Η ΠΡΩΤΗ ΝΙΚΗ - National... von 12POSEIDON12

Read More

Υπόθεση Μέρτεν Μαϊος 1957

Η Υπόθεση Μέρτεν που εξελίχθηκε στη συνέχεια σε σκάνδαλο Μέρτεν αφορούσε ένα αξιωματικό των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων ο οποίος κατηγορήθηκε για εγκλήματα πολέμου, τον Μαξ Μέρτεν, που η παρουσία του στην Ελλάδα δημιούργησε αναστάτωση τον Μάιο του 1957.

Μαξ Μέρτεν

Ο Μαξ Μέρτεν (1911-1976) ήταν Γερμανός ανώτατος εισαγγελέας της Ναζιστικής Γερμανίας που έφερε τον βαθμό του λοχαγού. Καταγόταν από το Βερολίνο και είχε νυμφευθεί την κόρη του Ούγγρου προξένου στο Βερολίνο. Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε στη Σερβία και την Ελλάδα ως ανώτερος δικαστικός σύμβουλος των εκεί γερμανικών στρατιωτικών διοικήσεων, (Κομαντατούρ), ενώ η σύζυγός του διέμενε μόνιμα στη Βουδαπέστη, όπου για πολύ καιρό υπήρξε ιδιαιτέρα γραμματεύς του υφυπουργού της δικαιοσύνης Ρόλαντ Φράυσλερ.
Στην Ελλάδα ήλθε τον Απρίλιο του 1942, ένα χρόνο μετά τη γερμανική εισβολή, συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του, Μάισνερ, με τον οποίο και εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη τη διετία 1942-1944, όπου και ανέλαβε τη γενική εποπτεία της δίωξης των Εβραίων της Μακεδονίας, σύμφωνα με την από 7 Ιουλίου 1942 σχετική διαταγή της Κομαντατούρ «περί μέτρων κατά των Εβραίων και των περιουσιών αυτών», αντικαθιστώντας σε πολλές των περιπτώσεων και τον ανώτερο στρατιωτικό διοικητή Μακεδονίας και Αιγαίου.
Θεωρούνταν ο κύριος υπεύθυνος της γενοκτονίας των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, διατάσσοντας τη μεταφορά περίπου 45.000 ατόμων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς, καθώς και την ευθύνη της λεηλασίας των περιουσιών τους, μέχρι και τυμβωρυχίας του εβραϊκού νεκροταφείου, που υπολογίσθηκε ότι ξεπερνούσαν σε αξία το τεράστιο για την εποχή εκείνη ποσό των 125.000.000 χρυσών φράγκων. Εξ αυτών και αποκαλούνταν «Δήμιος της Θεσσαλονίκης», ή «Χασάπης της Θεσσαλονίκης».
Υπόθεση Μέρτεν

Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή η υπόθεση Μέρτεν ξεκίνησε τον Μάιο του 1957, όταν ο Γερμανός εγκληματίας έφθασε στη Θεσσαλονίκη για διακοπές και μάλιστα όχι ως απλός ιδιώτης αλλά με την επίσημη ιδιότητα υψηλόβαθμου στελέχους του υπουργείου Δικαιοσύνης της Δυτικής Γερμανίας, κατέχοντας θέση Γενικού Γραμματέα. Για τις κατηγορίες εναντίον του ποτέ δεν είχε συλληφθεί προκειμένου να προσαχθεί στο Δικαστήριο εγκλημάτων πολέμου παρότι εκκρεμούσε σε βάρος του ένταλμα σύλληψης από το 1947.
Όταν μετά την αναγνώρισή του από κάποια από τα θύματά του ακολούθησε σχετικός σάλος από κάποιο δημοσίευμα, ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, διαπρεπής νομικός, Ανδρέας Τούσης εξέδωσε ένταλμα σύλληψής του τον Μάρτιο του 1958. Την εντολή εκτέλεσε ο Εισαγγελέας Θεσσαλονίκης Ταρασουλέας, ο οποίος τον συνέλαβε και τον έστειλε δέσμιο στην Αθήνα, όπου και ο πρώτος του απάγγειλε κατηγορίες για εγκλήματα Πολέμου διατάσσοντας την προφυλάκισή του, στις φυλακές Αβέρωφ στις οποίες και οδηγήθηκε.
Ξένες παρεμβάσεις
Σχεδόν αμέσως όμως, με την προφυλάκισή του, ξεκίνησε μια σειρά πολυάριθμων τότε παραστάσεων και διαβημάτων του Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα στο Υπουργείο Εξωτερικών και Δικαιοσύνης που ζητούσε την άμεση αποφυλάκισή του Μέρτεν. Στην απολογία του ο Μαξ Μέρτεν υποστήριξε αντί των κατηγοριών ότι ο λόγος που επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη δεν ήταν άλλος από το να συναντήσει παλιούς του φίλους από την κατοχή. Παράλληλα ο τότε σταθμάρχης της CIA στην Αθήνα Λόφλιν Κάμπελ, από το πρώτο βράδυ της σύλληψης του Μέρτεν φέρεται να ενημέρωσε τον Έλληνα πρωθυπουργό ότι «απαίτηση της Ουάσιγκτον» είναι (αντίθετα) να δικαστεί ο Μέρτεν ως εγκληματίας πολέμου
Πολιτική αντιμετώπιση
Η τότε ελληνική κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή στην αρχή έδειξε αμήχανη και στη συνέχεια να υποχωρεί στις πιέσεις, μέσω πρέσβη, του καγκελάριου Κόνραντ Αντενάουερ, καθώς σε λίγο χρόνο (Φθινόπωρο 1958) αναμένονταν και η σύναψη δανείου της Ελλάδος ύψους 200 εκατομ. μάρκων. Έτσι σε σύντομο σχετικά διάστημα τον Ιανουάριο του 1959 η ελληνική κυβέρνηση ευρισκόμενη σε πανικό προωθεί και ψηφίζει το Νομοθετικό Διάταγμα, «Περί τροποποιήσεως της νομοθεσίας για τα εγκλήματα Πολέμου», σύμφωνα με το οποίο οριζόταν ότι «αναστέλλεται αυτοδικαίως και χωρίς να απαιτείται απόφασις τις δικαστηρίου, πάσα δίωξις Γερμανών υπηκόων φερομένων ως εγκληματιών πολέμου, καθώς και η εκτέλεσις πάσης ποινής ή το υπόλοιπον ταύτης», που χαρακτηρίστηκε από τους νομικούς κύκλους έκτρωμα. Υπουργός Δικαιοσύνης στην Ελλάδα τότε ήταν ο Κωνσταντίνος Καλλίας που δήλωνε «πρέπει να παραμεριστούν τα εμπόδια δια την ανάπτυξιν των σχέσεών μας με την Δυτικήν Γερμανίαν».
Αναφορές στο νομικό εκείνο έκτρωμα δημοσίευσαν πολλές ευρωπαϊκές εφημερίδες και περιοδικά, ενώ οι Τάιμς στο Λονδίνο λοιδορώντας την Ελλάδα έγραφε «Η Ελλάς αμνηστεύει τους σφαγείς της». Αλλά και στο εσωτερικό οι αντιδράσεις πολλών βουλευτών ήταν επίσης έντονες, ιδιαίτερα του Κ. Μητσοτάκη (από το κόμμα των Φιλελευθέρων), του Ηλία Τσιριμώκου και του Σταύρου Ηλιόπουλου (αμφότεροι εκ μέρους ΕΔΑ) που κατηγόρησαν την κυβέρνηση για υποχώρηση και ενδοτικότητα, παρά τη τότε διάψευση του Ε. Αβέρωφ παρότι ο υπουργός της δικαιοσύνης το είχε χαρακτηρίσει εμπόδιο.
Στο δε ξεσηκωμό των Καλαβρυτινών σχετικά με τον νόμο ο τότε καθηγητής Παναγιώτης Κανελλόπουλος, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, θείος εξ αγχιστείας του πρωθυπουργού, δήλωσε από το επίσημο βήμα της Βουλής: «κατέχομαι υπό βαθείας ευλαβείας έναντι των θυμάτων των Καλαβρύτων, αλλά αι σφαγαί εκεί προεκλήθησαν ως αντίποινα δια φόνους Γερμανών και μάλιστα αιχμαλώτων…», δηλώσεις που προκάλεσαν δυσφορία και οργή. Συνέπεια όλων αυτών ήταν τελικά το διάταγμα αυτό να καταψηφιστεί απ΄ όλη την αξιωματική αντιπολίτευση που διαμαρτυρόταν για την απαράδεκτη μεθόδευση.
Έτσι η ελληνική κυβέρνηση εξαναγκάσθηκε να εκδώσει νέο Νομοθετικό Διάταγμα στο οποίο εξαιρούσε τον Μέρτεν από τη εφαρμογή του προηγουμένου.

Η δίκη Μέρτεν
Τελικά η δίκη του Μαξ Μέρτεν ξεκίνησε στις 11 Φεβρουαρίου του 1959 στο Ειδικό Στρατοδικείο Εγκλημάτων Πολέμου στην Αθήνα στο οποίο προέδρευε ο συνταγματάρχης Κοκορέτσας, με κατηγορητήριο που περιελάμβανε μεταξύ άλλων και 650 δολοφονίες. Τη δίκη εκείνη, που είχε προκαλέσει το διεθνές ενδιαφέρον, παρακολούθησαν κυρίως Εβραίοι, πολλοί ξένοι ανταποκριτές μέσων ενημέρωσης, όπως και πολλοί νομομαθείς. Στις 5 Μαρτίου του 1959 ο πρόεδρος ανακοινώνει την ετυμηγορία της ενοχής του Μαξ Μέρτεν βάσει της οποίας του επιβλήθηκε 25 χρόνια κάθειρξη, κατά συγχώνευση.
Αποφυλάκιση και απέλαση του Μέρτεν [Επεξεργασία]
Στις 5 Νοεμβρίου του 1959 η κυβέρνηση, με τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας, προχώρησε στην αποφυλάκιση και στην απέλαση του Μέρτεν, στη Δυτική Γερμανία.[1][2] Στις 28 Σεπτεμβρίου 1960, δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Ηχώ του Αμβούργου» και στο περιοδικό «Ντερ Σπίγκελ», αφηγήσεις του Μέρτεν σύμφωνα με τις οποίες ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο υπουργός Εσωτερικών Δημήτρης Μακρής, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Γεώργιος Θεμελής και η σύζυγος του Δημήτρη Μακρή, Δοξούλα Λεοντίδη, υπήρξαν συνεργάτες των Γερμανών κατά τη διάρκεια της κατοχής. Τα δημοσιεύματα των γερμανικών εντύπων αναδημοσιεύτηκαν από τον αθηναϊκό τύπο και προκάλεσαν σάλο στην Ελλάδα. Το θέμα απασχόλησε και τη βουλή, με την κυβέρνηση να δέχεται έντονα πυρά από κόμματα της αντιπολίτευσης. Η κυβέρνηση διέψευσε κατηγορηματικά τον Μέρτεν, άλλα απέφυγε να απαντήσει στα ερωτήματα και στις καταγγελίες της ΕΔΑ, της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης, με αποτέλεσμα να προκληθεί ένταση στη βουλή και η συνεδρίαση να διακοπεί.[1][3][4]

Σημειώσεις

Τα αναφερόμενα στο παρόν άρθρο, στοιχεία για τον Μαξ Μέρτεν έχουν ληφθεί από την κατάθεση που έδωσε ο Γερμανός Ντήτερ Βισλιτσένυ[εκκρεμεί παραπομπή], (που υπηρετούσε την ίδια εποχή στη Θεσσαλονίκη) στις 27 Ιουνίου του 1947 στη Μπρατισλάβα. Συμπτωματικά δε, και ακριβώς την ίδια περίοδο, στο διοικητήριο της Βέρμαχτ στη Θεσσαλονίκη, υπηρετούσε τότε και ο Κουρτ Βαλντχάιμ, που διετέλεσε μετέπειτα Γ.Γ. του ΟΗΕ και στη συνέχεια πρόεδρος της Αυστρίας.
Ο εβραϊκός εκείνος θησαυρός εκτιμήθηκε πως ένα μέρος του μεταφέρθηκε στη Γερμανία και το υπόλοιπο κρύφτηκε κάπου στη Μακεδονία (Χαλκιδική).[εκκρεμεί παραπομπή]
Η Ισραηλιτική κοινότητα της Θεσσαλονίκης αν και ζήτησε να παραστεί στη Δίκη ως πολιτική αγωγή δεν έγινε αυτό δεκτό. Αντ΄ αυτού έγινε αποδεκτό ειδικό υπόμνημα των διωγμών που είχαν υποστεί τα μέλη της στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής που περιελάμβανε κατάλογο μαρτύρων κατηγορίας.
Στη δίκη ακούστηκαν πολλές μαρτυρίες μερικές από τις οποίες υπήρξαν πράγματι πολύ σοβαρές όπως π.χ. του μάρτυρα κατηγορίας και επιχειρηματία Δαυίδ Μπενρουμπή, που δεν αμφισβήτησε ο κατηγορούμενος, αλλά και άλλες που άγγιζαν το μύθευμα και τη φαντασιοπληξία[εκκρεμεί παραπομπή]. Σχετικά με τις μαρτυρίες και τα γενοκτονικά εγκλήματα γενικότερα που έγιναν σε βάρος της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης τα έχει περιγράψει με συγκλονιστικό τρόπο στο χρονικό του ο Γιώργος Θεοτοκάς, στο βιβλίο του με τίτλο "Ασθενείς και οδοιπόροι".
Παραπομπές

↑ 1,0 1,1 Ριζοσπάστης 1960: Συγκλονίζει η «υπόθεση Μαξ Μέρτεν» (16-10-2001)
↑ Καθημερινή Tο Oλοκαύτωμα των Eλλήνων Eβραίων
↑ Τα Νέα Αφιέρωμα ο Ελληνικός 20ος αιώνας τα γεγονότα 1960
↑ Αφιερώματα, υπόθεση Μέρτεν

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κουτί της Πανδώρας Υπόθεση Μέρτεν
Αφιερώματα, υπόθεση Μέρτεν
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
Ευάγγελος Α. Χεκίμογλου, «Οι χαμένες επιταγές του Μέρτεν», Θεσσαλονικέων Πόλις 18 (Σεπτέμβριος 2005), 40-61.

wikipedia

Read More

Η Υδρα που ακόμη δακρύζει...Τα κλεμμένα κανόνια της ναυαρχίδας του Μιαούλη

Ένα μεγάλο ζήτημα που έμεινε ανοιχτό ως τις μέρες μας μετά τη λήξη του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου είναι η απόδοση των πολιτιστικών αγαθών στις χώρες που λεηλατήθηκαν από τις δυνάμεις του Άξονα  Σε αυτά συγκαταλέγονται έργα τέχνης, αρχαιότητες, σπάνια βιβλία, λειτουργικά και λατρευτικά σκεύη, ακόμη και αρχεία. Πλην των τελευταίων που ανήκουν στις ισραηλιτικές κοινότητες της χώρας μας και μεταφέρθηκαν στη Μόσχα από τα ρωσικά στρατεύματα όταν αυτά εισέβαλαν στο Βερολίνο, τον επαναπατρισμό των οποίων σταθερά διεκδικεί η Ελλάδα τα τελευταία δέκα χρόνια, κατεγράφησαν εκατοντάδες αρχαιότητες που αφαιρέθηκαν διά της βίας από τα ελληνικά μουσεία, ή υπήρξαν αποτέλεσμα παράνομων ανασκαφών των «αρχαιόφιλων» γερμανών αξιωματικών. Πολύ λίγες δυστυχώς επέστρεψαν στον τόπο μας. Ανάμεσα στα νεώτερα μνημεία που χάθηκαν για πάντα συγκαταλέγονται και τα ιστορικά κανόνια της ναυαρχίδας του Ανδρέα Μιαούλη που υψώνονταν περήφανα στο λιμάνι της Υδρας επί έναν αιώνα. 

Φωτογραφία από την εποχή του Μεσοπολέμου.
Αξιωματικοί του Ναυτικού φωτογραφίζονται πέριξ του βάθρου όπου ήσαν τοποθετημένα τα ιστορικά κανόνια της ναυαρχίδας του Μιαούλη

Πρώτη φορά μνεία του γεγονότος κλοπής «των ιστορικών κανονίων της ενδόξου Ναυαρχίδας του αειμνήστου Ναυάρχου Μιαούλη» γίνεται στις 5 Αυγούστου 1948. Ο τότε διευθυντής Οικονομικών Υποθέσεων ΥΠΕΞ, πρέσβης Αθ. Πολίτης, με έγγραφό του προς την πρεσβεία της Ρώμης διαβίβαζε το αίτημα της « εν Αθήναις Αδελφότητος των Υδραίων» σημειώνοντας: « Καίτοι το αίτημα τούτο υποβάλλεται μετά την πάροδον της υπό της Συνθήκης Ειρήνης μετά της Ιταλίας προβλεπομένης προθεσμίας, βασιζόμενοι εις την διά του υπ΄ αριθμόν 2886 από 6.5.1948 εγγράφου υμών αναφερομένην σχετικήν παρ΄ υμών επιφύλαξιν κατά την υποβολήν εις την Ιταλικήν Κυβέρνησιν του πίνακος αποδόσεων των εξ Ελλάδος αρχαιολογικών θησαυρών, περί ενδεχομένης περαιτέρω συμπληρώσεως τούτου, παρακαλούμεν υμάς όπως ευαρεστούμενοι συμπεριλάβητε εις τούτον και το ως άνω αίτημα, γνωρίζοντες ημάς σχετικώς» (ΑΠ 7515). Την πρωτοβουλία των Υδραίων είχαν ενθαρρύνει δημοσιεύματα της εποχής που έφεραν τον καθηγητή Σπ. Μαρινάτο να έχει ανακαλύψει « εις το εν Γκρατς της Αυστρίας Μουσείον Ελληνικάς αρχαιότητας αρπαγείσας κατά την κατοχήν των Γερμανών εκ Κρήτης» (ΑΠ 34, 29 Ιουλίου 1948). Στο ίδιο έγγραφο που υπέγραφαν ο πρόεδρος Γκ. Κουλούρας και ο γενικός γραμματέας της Αδελφότητας Ι. Σαχίνης περιγραφόταν ως εξής ο πολυπόθητος θησαυρός που κοσμούσε το απέριττου κάλλους βραχώδες νησί: «Εν Υδρα και επί ωραίου μαρμαρίνου βάθρου εις την τοποθεσίαν Περίπτερον, ήσαν εστημένα από πολλού τα κανόνια του ενδόξου Ναυάρχου του 1821 Ανδρέου Μιαούλη. Τα κανόνια αυτά κατά γενικήν ομολογίαν των κατοίκων, ως και του Δημάρχου Υδρας κ. Αντ. Λιγνού, όστις τυγχάνει και Διευθυντής του Ιστορικού Αρχείου Υδρας, αφηρπάγησαν κατά το διάστημα της κατοχής υπό των Ιταλών και μετεφέρθησαν εις Γένουαν». Και συνέχιζε το ίδιο έγγραφο: «Επειδή τα ιερά αυτά κειμήλια του 1821 εάν δεν επιστραφούν θα είναι από ιστορικής απόψεως μεγάλη απώλεια διά την Ελλάδα, θερμώς παρακαλούμεν όπως εν τη αρμοδιότητι Υμών διατάξητε τον εν Γενούη Ελληνα Πρόξενον,να προβή εις σχετικάς ερεύνας και καταλλήλους ενεργείας διά την εξεύρεσιν και επιστροφήν αυτών εις την Ελλάδα. Η τοποθέτησις των ιστορικών τούτων κειμηλίων επί του ισταμένου ήδη κενού βάθρου εν Υδρα ενέχει μεγάλην σημασίαν, διότι εκτός των άλλων ιστορικών λόγων θα υπενθυμίζουν εις τους επισκεπτομένους την νήσον τους ηρωϊκούς αγώνας και τας θυσίας τας οποίας ο ιερός αυτός Βράχος προσέφερεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος.Εν εναντία περιπτώσει πρέπει καταλλήλως να εξακριβωθή τί απέγιναν τα κανόνια αυτά διά να το γνωρίζη η Ιστορία και να στιγματίση καταλλήλως τους εκτελεστάς μιας τοιαύτης πράξεως». 

Πράγματι, στις 25 Αυγούστου 1948 η πρεσβεία της Ρώμης θα απευθύνει εν είδει ρηματικής διακοινώσεως προς τον υπουργό Αμυνας της Ιταλίας Ραντόλφο Πακιάρντι το ελληνικό αίτημα περί επιστροφής των πολυβόλων στον ιστορικό Δήμο της Υδρας. Επί μία οκταετία όμως το θέμα θα παραμείνει σε εκκρεμότητα. Τον Νοέμβριο του 1955 ο Δήμος Υδρας θα επανέλθει με νέο αίτημα προς την πρεσβεία της Ρώμης: « Εχομεν την τιμήν να φέρωμεν εις γνώσιν υμών ότι,οι Ιταλοί κατά το ψυχορράγημά των το 1943 ελαφυραγώγησαν τα κανόνια της ναυαρχίδος του θαλασσαετού Ανδρέα Μιαούλη διά να τα διοχετεύσουν εις τα γερμανικά χυτήρια.Φημολογείται ότι ταύτα ευρίσκονται εις την Ιταλίαν και μάλιστα εις την Τζένοβαν και ότι οι Γερμανοί δεν μετέφεραν ταύτα εις τα χυτήριά των.Υποβάλλομεν την θερμήν παράκλησιν όπως μετά την εξακρίβωσιν της αληθείας περί της τύχης αυτών να τύχωμεν της απαντήσεως υμών, εάν δε ευρίσκονται εκεί να φροντίσωμεν διά την μεταφοράν και τοποθέτησιν αυτών επί του βάθρου αυτών το οποίον επί τόσον χρόνον τα προσμένει». 

Σε σύντομο σχετικά διάστημα, στις 26 Ιανουαρίου 1956 ο πρέσβης Α. Ι. Αργυρόπουλος ενημέρωνε για την «άνευ θετικού αποτελέσματος έρευνα του παρ΄ ημίν Στρατιωτικού Ακολούθου:“Αν και συνεχίζεται η σχετική προσπάθεια είναι δυστυχώς αμφίβολον εάν, μετά πάροδον 15ετίας θέλει αύτη ευοδωθή τοσούτω μάλλον καθόσον ουδεμίαν ηδυνήθημεν να παράσχωμεν πληροφορίαν περί των συνθηκών υφ΄ ας αφηρέθησαν τα εν λόγω πυροβόλα,των ενεχομένων εις την αφαίρεσιν προσώπων, της πηγής της πληροφορίας ότι ταύτα μετεφέρθησαν εις Γενούην κ.λ.π.». (ΑΠ 186) Είναι γεγονός πως σε άλλο έγγραφο του ιδίου φακέλου με τίτλο «Κλαπείσες Αρχαιότητες», ο Αργυρόπουλος επεσήμαινε το 1955 ότι « η επταετής σιγή των ελληνικών αρχαιολογικών υπηρεσιών έσχεν ως μοιραίον αποτέλεσμα την άδικον αποστέρησιν της Ελλάδος από τα ωφελήματα του σχετικού άρθρου της Συνθήκης Ειρήνης» (ΑΠ 3133 «Περί απαχθεισών αρχαιοτήτων», 22.8.1955). 

Εν τω μεταξύ, στάχτη στα μάτια επιχειρούσε το ιταλικό ΓΕΣ, που με έγγραφό του ενημέρωνε τον στρατιωτικό ακόλουθο στη Ρώμη, ταξίαρχο Δασκαλόπουλο, ότι « επειδή αι διενεργηθείσαι εν Γενούη αναζητήσεις απέβησαν άκαρποι, εζητήθη όπως ερευνήσουν σχετικώς και αι στρατιωτικαί αρχαί της Αλεσσάντρια» (σημ. εκεί ανήκε η Διεύθυνση Πυροβολικού). Κατέληγε δε: « Μολονότι φοβούμαι ως έχουν σήμερον τα πράγματα ότι δεν θα κατορθωθή η ανεύρεσις των κειμηλίων,αι έρευναι συνεχίζονται...». (ΑΠ 1770/ΑΝ, 19 Ιανουαρίου 1956) 

Τελευταία προσπάθεια για την ανεύρεση των πολυβόλων θα γίνει από το Ναυτικό Μουσείο Ελλάδας δύο χρόνια μετά, στις 2 Αυγούστου 1958 (ΑΠ 4714 94), αλλά δυστυχώς χωρίς να λάβει καμία απάντηση. Για την Υδρα, οι περιγραφές που διαθέτουμε από ξένους περιηγητές από τον 19ο αιώνα ήδη είναι ποικίλες αλλά εξίσου γλαφυρές: από τον Λαμαρτίνο και τον Γκαλτ ως τον Πουκεβίλ και στις μέρες μας τον Τιερί Μονιέ, γάλλο δημοσιογράφο που πέθανε πρόσφατα, όλοι μιλούσαν για ένα μεγάλο και φιλόξενο λιμάνι με χωρητικότητα 375 τόνων (κατά τον Πουκεβίλ το 1813). Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του Μονιέ που έγραψε το 1962: «Η Υδρα υπήρξε το μεγαλύτερο λιμάνι της Ελλάδας γύρω στα 1800.Σήμερα έχει πια μόνο τέσσερις χιλιάδες κατοίκους και μερικές γειτονιές της είναι ερειπωμένες. O μως φοράει ακόμα τα στολίδια της παλιάς της δόξας.Τα διακοσίων ετών κανόνια φρουρούν κατά δωδεκάδες τις άκρες του λιμανιού με τη μπούκα στραμμένη προς τον εχθρό που είναι ενδεχόμενο να έρθει από τη θάλασσα». Δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία ότι ο « εχθρός που ήλθε από τη θάλασσα» οδήγησε τα στολίδια της Υδρας στα χυτήρια της Γερμανίας. 

Η κυρία Φωτεινή Τομαή είναι προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών. 

Αρχαιότητες που χάθηκαν(;) 
Η χώρα μας είναι ίσως εκείνη που λεηλατήθηκε περισσότερο από κάθε ευρωπαϊκή χώρα που βρέθηκε στη ζώνη κατοχής του Άξονα  Η Ενωμένη Ευρώπη, όμως, που πασχίζει για κοινότητα στόχων και ενιαία πολιτιστική ταυτότητα και κληρονομιά, θα έπρεπε να δείχνει μεγαλύτερη ειλικρίνεια και, βεβαίως, διάθεση να αποκαταστήσει τις πληγές του παρελθόντος. Η έκθεση που συνετάγη το 1946 από το υπουργείο Παιδείας με τίτλο « Ζημίαι των αρχαιοτήτων εκ του πολέμου και των στρατών κατοχής» εκπλήσσει με τον αριθμό όσων μνημείων της κλασικής αρχαιότητας και των βυζαντινών χρόνων καταγράφονται, να έχουν κλαπεί ή καταστραφεί. Ελάχιστα έκτοτε αποδόθηκαν.

Ένα όμως επιπλέον ζήτημα για τη χώρα μας παραμένει εκείνο του επαναπατρισμού των αρχείων των ισραηλιτικών κοινοτήτων τα οποία μετά τη λήξη του πολέμου και για 60 χρόνια φυλάσσονταν στα λεγόμενα « Οssobeni Αrchivi» («Ειδικά Αρχεία») στη Μόσχα. Και είναι λυπηρό πως, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλαν τέσσερις επί σειρά υπουργοί Εξωτερικών της χώρας μας, με πρώτον τον κ. Θ. Πάγκαλο το 1996, τα αρχεία μας δεν επεστράφησαν. Ενα τόσο απλό, τόσο δίκαιο αίτημα, αλλά με τεράστια ηθική σημασία για τη χώρα μας, παραμένει στις ρωσικές καλένδες « υπό διερεύνηση» τη στιγμή κατά την οποία ένοχα για τη στάση τους κράτη την περίοδο του πολέμου πήραν απάντηση από τη βραδύνουσα ρωσική γραφειοκρατία προ πολλού ήδη.

Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΤΟΜΑΗ
http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=258287

Read More